ट्रायल विदाउट कॅथेटर (TWOC) म्हणजे युरिनरी कॅथेटर ठरवून काढून, मूत्राशय स्वतःहून सुरक्षितपणे रिकामा होतो का हे पाहण्याचा प्रयत्न. वाढलेल्या प्रोस्टेटमुळे अॅक्यूट युरिनरी रिटेन्शन झाल्यानंतर मूत्राशयातील ताण कमी होण्यासाठी आणि इन्फेक्शन, बद्धकोष्ठता किंवा काही औषधांचा परिणाम यांसारखी तात्पुरती कारणे निवळण्यासाठी कॅथेटर काही काळ ठेवला जातो. NICE मार्गदर्शक सूचनांनुसार कॅथेटर काढण्यापूर्वी अल्फा ब्लॉकर दिल्यास स्वतः लघवी होण्याची शक्यता वाढते. प्रत्येक रुग्णासाठी कॅथेटर किती दिवस ठेवायचा याचा एकच नियम नाही. वेळ ठरवताना प्रोस्टेटमधील अडथळा, सुरुवातीला किती लघवी साचली होती, किडनीचे कार्य, इन्फेक्शन, पूर्वीचे रिटेन्शन आणि मूत्राशयाचा स्नायू पुरेशा ताकदीने आकुंचन पावण्याची शक्यता यांचा विचार केला जातो.

TWOC दरम्यान नेमके काय होते?

ठरलेल्या वेळी कॅथेटर काढला जातो आणि नेहमीप्रमाणे पाणी पिण्यास सांगितले जाते. तुम्हाला लघवी होते का, किती प्रमाणात होते आणि लघवी केल्यानंतर मूत्राशयात जास्त लघवी उरते का हे पाहिले जाते. अनेकदा ब्लॅडर स्कॅन करून पोस्ट-व्हॉइड रेसिड्युअल मोजला जातो.

तुम्हाला पुरेशी आरामदायक लघवी होत असेल आणि उरलेली लघवी तुमच्या परिस्थितीत सुरक्षित मानली जात असेल तर TWOC यशस्वी मानला जातो. सर्व रुग्णांसाठी लागू होणाऱ्या एका ठरावीक पीव्हीआर आकड्यावर यश किंवा अपयश ठरत नाही.

कॅथेटर कधी काढता येतो?

अनेक रुग्णांमध्ये काही दिवस मूत्राशयाला ड्रेनेज दिल्यानंतर आणि अल्फा ब्लॉकर सुरू केल्यानंतर TWOC केला जातो. मात्र ‘तीन दिवस’ किंवा ‘सात दिवस’ असा सर्वांसाठी एकच नियम नाही.

रिटेन्शनचे कारण, इन्फेक्शन, किडनीचे कार्य, सुरुवातीला साचलेल्या लघवीचे प्रमाण, प्रोस्टेटची रचना आणि मूत्राशयाचा स्नायू प्रभावीपणे आकुंचन पावण्याची शक्यता यावर योग्य वेळ ठरते.

TWOC यशस्वी होण्याची शक्यता कधी जास्त असते?

• रिटेन्शनला कारणीभूत तात्पुरती समस्या आता सुधारली आहे.
• प्रोस्टेटमधील अडथळा फार तीव्र नाही.
• मूत्राशय अतिशय जास्त किंवा दीर्घकाळ ताणला गेलेला नाही.
• योग्य असल्यास अल्फा ब्लॉकर सुरू केला आहे.
• लघवीवर परिणाम करणारे सक्रिय युरिनरी इन्फेक्शन नाही.
• मूत्राशयाच्या स्नायूची आकुंचनक्षमता पुरेशी आहे.

TWOC अपयशी होण्याची शक्यता कधी जास्त असते?

• सुरुवातीला खूप मोठ्या प्रमाणात लघवी साचलेली होती किंवा दीर्घकाळ पीव्हीआर जास्त आहे.
• ठळक इंट्राव्हेसिकल प्रोस्टॅटिक प्रोट्रूजन/मिडियन लोब आहे.
• यापूर्वी TWOC अपयशी झाले आहेत किंवा वारंवार रिटेन्शन झाले आहे.
• ब्लॅडर आउटलेट ऑब्स्ट्रक्शन तीव्र आहे.
• डिट्रुसर अंडरअॅक्टिव्हिटी किंवा न्यूरोलॉजिकल ब्लॅडर डिसफंक्शन आहे.
• इन्फेक्शन, तीव्र बद्धकोष्ठता किंवा लघवी होण्यावर विपरीत परिणाम करणारी औषधे अजूनही कारणीभूत आहेत.

TWOC करण्यापूर्वी प्रोस्टेटची औषधे बंद करावी लागतात का?

साधारणपणे नाही. कॅथेटर काढण्यापूर्वी आउटलेट रिलॅक्स होण्यासाठी अल्फा ब्लॉकर खास करून वापरला जातो. पुढील दीर्घकालीन उपचारयोजनेनुसार बीपीएचची इतर औषधेही चालू ठेवली जाऊ शकतात.

उपचार करणाऱ्या टीमने सांगितल्याशिवाय रक्तदाबाची किंवा प्रोस्टेटची औषधे स्वतःहून बंद करू नका.

TWOC अपयशी झाल्यास पुढे काय होते?

लघवी होत नसेल किंवा मूत्राशय धोकादायक प्रमाणात भरलेला राहत असेल तर पुन्हा ड्रेनेज आवश्यक असते. युरेथ्रल कॅथेटर पुन्हा घालता येतो किंवा योग्य रुग्णांमध्ये इंटरमिटंट कॅथेटरायझेशन करता येते.

पहिले TWOC अपयशी झाले म्हणजे लगेच शस्त्रक्रिया करावीच लागते असे नाही. मात्र पुन्हा पुन्हा TWOC अपयशी होत असेल किंवा रिटेन्शन परत येत असेल तर निश्चित प्रोस्टेट उपचाराबद्दल चर्चा आणि गरजेनुसार मूत्राशयाच्या आकुंचनक्षमतेची तपासणी केली जाते.

TWOCदरम्यान घरी जाता येते का?

काही केंद्रांमध्ये TWOC हे डॉक्टरांच्या देखरेखीखाली बाह्यरुग्ण पद्धतीने केले जाते. काही निवडक रुग्णांमध्ये स्पष्ट सूचना आणि तातडीने वैद्यकीय मदत मिळण्याची सोय असल्यास कॅथेटर घरीही काढला जाऊ शकतो.

कोणती पद्धत सुरक्षित आहे हे रिटेन्शनची तीव्रता, रुग्णाला हॉस्पिटलपर्यंत पोहोचण्यासाठी लागणारा वेळ, इतर आजार आणि स्थानिक वैद्यकीय पद्धती यावर अवलंबून असते.

पुढील तपासणीसाठी येताना काय आणावे?

• सुरुवातीच्या रिटेन्शनमध्ये किती लघवी काढली होती याची माहिती, उपलब्ध असल्यास.
• कॅथेटर कधी घातला आणि त्यासंबंधी काही समस्या आल्या का याची माहिती.
• TWOCपूर्वी सुरू केलेली प्रोस्टेटची औषधे.
• प्रोस्टेट, पीव्हीआर आणि किडनी दाखवणारा अल्ट्रासाऊंड.
• असामान्य असल्यास युरिन कल्चर आणि क्रिएटिनिन.
• पूर्वीचे रिटेन्शन किंवा अपयशी TWOCचा इतिहास.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

संबंधित वाचन

• वाढलेल्या प्रोस्टेटमुळे वारंवार युरिनरी रिटेन्शन
• पोस्ट-व्हॉइड रेसिड्युअल: लघवी केल्यानंतर मूत्राशयात किती लघवी उरणे सामान्य आहे?
• वाढलेल्या प्रोस्टेटसोबत कमकुवत मूत्राशय: शस्त्रक्रियेचा फायदा होईल का?
• वाढलेल्या प्रोस्टेटवर शस्त्रक्रियेशिवाय उपचार होऊ शकतात का?
• युरोलॉजिस्ट कन्सल्टेशन

संदर्भ

• National Institute for Health and Care Excellence. Lower urinary tract symptoms in men: management (CG97) https://www.nice.org.uk/guidance/cg97
• European Association of Urology. EAU Guidelines on the Management of Non-neurogenic Male LUTS: Disease Management, 2026 https://uroweb.org/guidelines/management-of-non-neurogenic-male-luts/chapter/disease-management
• European Association of Urology. EAU Guidelines on the Management of Non-neurogenic Male LUTS: Diagnostic Evaluation, 2026 https://uroweb.org/guidelines/management-of-non-neurogenic-male-luts/chapter/diagnostic-evaluation
• American Urological Association. Management of Lower Urinary Tract Symptoms Attributed to Benign Prostatic Hyperplasia Guideline https://www.auanet.org/guidelines-and-quality/guidelines/bph-guideline