HPE (हिस्टोपॅथॉलॉजी) किंवा बायोप्सी अहवालात कोणत्या ऊतींचा नमुना घेतला, मायक्रोस्कोपखाली पॅथॉलॉजिस्टला काय दिसले आणि अंतिम निदान काय आहे हे सांगितले जाते. युरोलॉजीमध्ये महत्त्वाचे मुद्दे अवयवानुसार बदलतात. प्रोस्टेट बायोप्सीमध्ये Gleason/ISUP ग्रेड ग्रुप आणि ट्युमरने किती ऊतक व्यापले आहे हे महत्त्वाचे असते. मूत्राशयाच्या TURBT अहवालात इन्व्हेझन किती खोल आहे आणि स्नायू नमुन्यात आहेत का हे स्पष्ट असणे आवश्यक असते. किडनी किंवा टेस्टिक्युलर कॅन्सरमध्ये सबटाइप, ग्रेड, मार्जिन आणि स्टेजचे वेगळे तपशील महत्त्वाचे असतात. म्हणून अहवाल फक्त “सकारात्मक की नकारात्मक” एवढाच नसतो—अचूक शब्द उपचार बदलू शकतात.

अहवालात साधारण कोणते भाग असतात?

स्पेसिमेन / वैद्यकीय तपशील

ऊती कुठून आणि कशा प्रकारे घेतल्या हे येथे लिहिले जाते—उदा. प्रोस्टेट कोर बायोप्सी, TURBTमधील मूत्राशय चिप्स, नेफ्रेक्टॉमीमधील रीनल गाठ किंवा युरेथ्रल बायोप्सी. नमुना कोणत्या दिशेने घेतला आहे आणि तो नेमका कुठून घेतला आहे याची नोंद काही वेळा अत्यंत महत्त्वाची असते.

स्थूल वर्णन

सूक्ष्मदर्शकाखाली तपासण्यापूर्वी डोळ्यांनी दिसणाऱ्या ऊतींचे वर्णन येथे असते—आकार, कोर नमुन्यांची किंवा तुकड्यांची संख्या, ट्युमरचे मोजमाप आणि मार्जिनची दिशा. हा भाग मुख्यतः तांत्रिक असतो; पण काही उपयुक्त मोजमाप यात असू शकतात.

सूक्ष्मदर्शकीय वर्णन

पेशी आणि ऊतींची रचना मायक्रोस्कोपखाली कशी दिसते याची नोंद येथे असते. काही प्रयोगशाळा सविस्तर मायक्रोस्कोपी लिहितात, तर काही अंतिम निदानातच मुख्य माहिती संक्षिप्त देतात.

अंतिम निदान

हा सर्वात महत्त्वाचा निष्कर्ष असतो: बिनाइन ऊती, दाह, डिस्प्लेशिया/प्रीमॅलिग्नंट बदल किंवा विशिष्ट कॅन्सरचा प्रकार आणि त्याचा संबंधित ग्रेड/इतर वैशिष्ट्ये.

ग्रेड आणि स्टेज एकच नाहीत

ग्रेड म्हणजे ट्युमर मायक्रोस्कोपखाली किती असामान्य किंवा आक्रमक दिसतो—उदा. प्रोस्टेट कॅन्सरमधील ISUP ग्रेड ग्रुप किंवा काही युरोथेलियल ट्युमरमधील WHO ग्रेड. स्टेज म्हणजे कॅन्सर शरीररचनात्मकदृष्ट्या किती वाढला किंवा पसरला आहे. छोटा पण उच्च-ग्रेड ट्युमर आणि कमी-ग्रेड पण पुढे पसरलेला ट्युमर या वेगळ्या वैद्यकीय परिस्थिती आहेत.

मार्जिन्स

सर्जिकल मार्जिन म्हणजे शस्त्रक्रियेत काढलेल्या ऊतींची कापलेली बाहेरील सीमा. “नकारात्मक/क्लिअर मार्जिन” म्हणजे शाई लावलेल्या कडेला ट्युमर दिसत नाही; “सकारात्मक मार्जिन” म्हणजे ट्युमर त्या कडेपर्यंत पोहोचतो. मार्जिनचे महत्त्व कॅन्सर आणि प्रक्रियेनुसार बदलते आणि सकारात्मक मार्जिन म्हणजे आपोआप अतिरिक्त उपचार करावेच लागतील असे नाही.

इन्व्हेझनशी संबंधित शब्द

• लिम्फोव्हॅस्क्युलर इन्व्हेझन: लिम्फॅटिक किंवा रक्तवाहिन्यांच्या आत ट्युमर पेशी दिसतात.
• पेरिन्यूरल इन्व्हेझन: ट्युमर नर्व्हच्या भोवती/बाजूने वाढताना दिसतो; त्याचे महत्त्व अवयवानुसार बदलते.
• मूत्राशयाच्या कॅन्सरमध्ये मस्क्युलॅरिस प्रॉप्रिया इन्व्हेझन: हा अत्यंत महत्त्वाचा फरक आहे, कारण स्नायूंमध्ये पसरलेल्या कॅन्सरचा उपचार मार्ग वेगळा असतो.
• एक्स्ट्राप्रोस्टेटिक, रीनल सायनस, पेरिनेफ्रिक किंवा इतर अवयवविशिष्ट एक्स्टेन्शन: पॅथॉलॉजिकल स्टेज ठरवण्यासाठी उपयोगी.

इम्युनोहिस्टोकेमिस्ट्री (IHC)

IHCमध्ये अँटिबॉडीज वापरून ट्युमर पेशींतील विशिष्ट प्रोटीन्स शोधले जातात. त्यामुळे ट्युमर कुठून आला, त्याचा सबटाइप कोणता किंवा काही प्रेडिक्टिव्ह/प्रोग्नॉस्टिक मार्कर्स आहेत का हे समजू शकते. “सकारात्मक” आणि “नकारात्मक” स्टेन्सची यादी एकटी अर्थपूर्ण नसते; पॅथॉलॉजिस्ट संपूर्ण नमुना आणि संदर्भ पाहून त्याचा अर्थ लावतो.

बायोप्सी आणि शस्त्रक्रियेच्या अहवालात फरक का असू शकतो?

नीडल किंवा एंडोस्कोपिक बायोप्सीमध्ये ट्युमरचा फक्त काही भाग तपासणीसाठी घेतला जातो. अंतिम सर्जिकल स्पेसिमेनमध्ये अधिक उच्च ग्रेड, जास्त खोल इन्व्हेझन किंवा आधीच्या नमुन्यात न आलेली इतर वैशिष्ट्ये दिसू शकतात. याला अपग्रेडिंग किंवा अपस्टेजिंग म्हणतात; ही नमुना घेण्याची ओळखलेली मर्यादा आहे आणि प्रत्येक वेळी आधीचा अहवाल चुकीचा होता असे त्यातून होत नाही.

दुसऱ्या तज्ज्ञाकडून पॅथॉलॉजी पुनरावलोकन कधी उपयोगी ठरते?

दुर्मिळ ट्युमर, असामान्य व्हेरियंट, प्रतिमा तपासणी आणि पॅथॉलॉजीचे निष्कर्ष जुळत नसणे, सीमारेषेवरील निदानावर मोठा उपचार निर्णय अवलंबून असणे किंवा ऊतींची गुणवत्ता मर्यादित असणे अशा परिस्थितीत दुसऱ्या तज्ज्ञांकडून पुनरावलोकन करण्याचा विचार करता येतो. यासाठी केवळ छापील अहवाल नव्हे, तर मूळ स्लाइड्स किंवा ब्लॉक्सही आवश्यक ठरू शकतात.

कॅन्सर पॅथॉलॉजीतील एक ओळ कशी वाचावी?

“हाय-ग्रेड युरोथेलियल कार्सिनोमा मस्क्युलॅरिस प्रोप्रियामध्ये इन्व्हेड करत आहे; लिम्फोव्हॅस्क्युलर इन्व्हेझन आढळले नाही” या एका वाक्यात वेगवेगळी माहिती आहे: कॅन्सरचा प्रकार, ग्रेड, इन्व्हेझनची खोली आणि एक अतिरिक्त जोखीम वैशिष्ट्य. यात उपचार बदलणारा निर्णायक भाग कदाचित स्नायूतील इन्व्हेझन असेल, लिम्फोव्हॅस्क्युलर इन्व्हेझन नसणे नव्हे. त्याचप्रमाणे प्रोस्टेट बायोप्सीतील एका ओळीत ग्रेड ग्रुप, बायोप्सी कोअरचा किती टक्का भाग कॅन्सरने व्यापला आहे आणि पेरिन्यूरल इन्व्हेझन असे अनेक तपशील असू शकतात.

“पुअरली डिफरेंशिएटेड (कमी विभेदित)”, “फोकल (मर्यादित भागात)” किंवा “संशयास्पद” असे शब्द अंतिम निदान आणि अवयवविशिष्ट पॅथॉलॉजीचा संदर्भ न पाहता स्वतंत्रपणे समजू नयेत. अहवालात ॲडेंडम, आण्विक तपासणी किंवा सुधारित निदान जोडले असेल तर उपचार नियोजनासाठी सर्वात नवीन एकत्रित अहवाल वापरावा.

युरोलॉजी HPEमधील काही ओळी ज्यामुळे अहवालाचा अर्थ पूर्ण बदलू शकतो

प्रोस्टेट बायोप्सी: Gleason स्कोअर/ISUP ग्रेड ग्रुप, किती बायोप्सी कोअरमध्ये कॅन्सर आढळला आहे, कॅन्सरची लांबी/टक्केवारी आणि अहवालात नमूद असल्यास क्रिब्रिफॉर्म किंवा इंट्राडक्टल कार्सिनोमासारखे प्रतिकूल नमुने पाहा. PSA आणि प्रतिमा तपासणीसोबत ही माहिती जोखीम-वर्गीकरणासाठी वापरली जाते.

मूत्राशय ट्युमर (TURBT): ग्रेड, लॅमिना प्रोप्रिया इन्व्हेझन, कार्सिनोमा इन सिटू, लिम्फोव्हॅस्क्युलर इन्व्हेझन आणि—अत्यंत महत्त्वाचे—मस्क्युलॅरिस प्रोप्रिया नमुन्यात आहे का आणि त्यात ट्युमर आहे का. “नमुन्यात स्नायू दिसले नाहीत” आणि “स्नायू नमुन्यात आहेत, पण त्यात ट्युमर नाही” या दोन पूर्णपणे वेगळ्या गोष्टी आहेत.

किडनी कॅन्सर: हिस्टोलॉजिकल सबटाइप, लागू असल्यास WHO/ISUP ग्रेड, ट्युमरचा आकार, नेक्रोसिस किंवा सार्कोमॅटॉइड/रॅब्डॉइड बदल, मार्जिन्स आणि पॅथॉलॉजिकल स्टेज महत्त्वाचे असतात. टेस्टिक्युलर कॅन्सरमध्ये ट्युमरचा प्रकार, लिम्फोव्हॅस्क्युलर इन्व्हेझन, आसपासच्या कोणत्या संरचना प्रभावित आहेत आणि मार्जिनची माहिती महत्त्वाची असते. कोणती माहिती महत्त्वाची ठरते हे नमुना कोणत्या युरोलॉजिकल अवयवातून घेतला आहे यावर अवलंबून असते.

एका पॅथॉलॉजी शब्दामुळे उपचार कसे बदलू शकतात—चार उदाहरणे

म्यूकोसापुरता मर्यादित “उच्च-ग्रेड” मूत्राशयाचा कॅन्सर आणि स्नायूंमध्ये पसरलेला मूत्राशयाचा कॅन्सर एकसारखे नसतात; इन्व्हेझनची खोली उपचाराचा मार्ग बदलते. प्रोस्टेट कॅन्सरमध्ये ग्रेड ग्रुप 1 आणि ग्रेड ग्रुप 5 एकाच अवयवात असले तरी त्यांची जैविक जोखीम खूप वेगळी असते. किडनी कॅन्सरमध्ये सार्कोमॅटॉइड डिफरेंशिएशन असलेला क्लिअर-सेल RCC हा छोट्या, कमी-ग्रेड पॅपिलरी ट्युमरसारखा समजला जात नाही. टेस्टिक्युलर कॅन्सरमध्ये प्राथमिक ट्युमर काढल्यानंतरही लिम्फोव्हॅस्क्युलर इन्व्हेझन पुनरावृत्तीच्या जोखमीच्या चर्चेवर परिणाम करू शकते.

ज्या प्रश्नाचे उत्तर हवे आहे त्यासाठी नमुना पुरेसा होता का हेही तपासा. मस्क्युलॅरिस प्रॉप्रिया नसलेला वरवरचा मूत्राशय नमुना स्टेजिंग मर्यादित करू शकतो. प्रोस्टेट बायोप्सीमध्ये प्रोस्टेटच्या काही निवडक भागांतील कोर नमुनेच तपासले जातात; त्यामुळे नंतर प्रोस्टेटेक्टॉमीच्या नमुन्यात मोठा किंवा उच्च-ग्रेड ट्युमर आढळू शकतो. सर्जिकल स्पेसिमेनवरील “नकारात्मक मार्जिन” आणि “नकारात्मक बायोप्सी” या वेगळ्या प्रश्नांची उत्तरे आहेत.

मोठा उपचार निर्णय घ्यायचा असेल किंवा पॅथॉलॉजी असामान्य असेल तर तज्ज्ञ जेनिटोयुरिनरी पॅथॉलॉजिस्टकडून पुनरावलोकन उपयोगी ठरू शकते, कारण विशेषज्ञ पुनरावलोकनानंतर कधी कधी ट्युमरचा सबटाइप किंवा ग्रेड बदलू शकतो.

डॉक्टरांच्या भेटीस काय आणावे?

• स्पेसिमेनच्या नावांसह पूर्ण पॅथॉलॉजी अहवाल.
• मूळ बायोप्सी/शस्त्रक्रियेची तारीख आणि प्रक्रिया नोट.
• CT/MRI/PET स्टेजिंग प्रतिमा आणि अहवाल.
• लागू असल्यास PSAसारखे संबंधित ट्युमर मार्कर्स.
• तुलनेसाठी जुने पॅथॉलॉजी अहवाल आणि आधीच्या उपचारांची माहिती.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

संबंधित वाचन

• कॅन्सर स्टेजिंग अहवाल समजून घ्या
• प्रोस्टेट एमआरआय अहवाल समजून घ्या
• एमआरआयवरील PI-RADS स्कोअर समजून घ्या
• PSA अहवाल समजून घ्या
• युरोलॉजिस्ट कन्सल्टेशन

संदर्भ

• National Cancer Institute. Surgical Pathology Reports https://www.cancer.gov/about-cancer/diagnosis-staging/diagnosis/pathology-reports-fact-sheet
• National Cancer Institute. Cancer Staging https://www.cancer.gov/about-cancer/diagnosis-staging/staging
• College of American Pathologists. Current Cancer Protocols https://www.cap.org/protocols-and-guidelines/cancer-protocols/current-cancer-protocols/