पेनाइल कॅन्सर दुर्मिळ आहे; पण पेनिसवर न भरून येणारा अल्सर, वाढणारी गाठ, जाड झालेला भाग, रक्तस्राव होणारे लिझन किंवा ग्लॅन्स/फोरस्किनमध्ये झालेला बदल दुर्लक्षित करू नये. बहुतांश पेनाइल कॅन्सर स्क्वॅमस सेल कार्सिनोमा असतात. निदानासाठी काळजीपूर्वक तपासणी आणि सामान्यतः बायोप्सी आवश्यक असते. सुरुवातीच्या अवस्थेतील आजारात अनेकदा पेनिस जपणारे उपचार करता येतात; मोठ्या किंवा खोलवर वाढलेल्या ट्यूमरमध्ये पार्शियल किंवा टोटल पेनेक्टॉमी लागू शकते. ग्रोइनमधील लिम्फ नोड्स अत्यंत महत्त्वाचे आहेत, कारण पेनाइल कॅन्सर बहुतेक वेळा सर्वप्रथम इंग्वायनल नोड्समध्ये पसरतो. योग्य वेळी नोडल स्टेजिंग आणि उपचार केल्याने पूर्ण बरे होण्याची शक्यता मोठ्या प्रमाणावर प्रभावित होऊ शकते.

संभाव्य लक्षणे

• न भरून येणारा अल्सर किंवा जखम
• उंचावलेली, वॉर्टसारखी किंवा फुलकोबीसारखी वाढ
• ग्लॅन्स किंवा फोरस्किनवर जाड झालेला किंवा रंग बदललेला भाग
• रक्तस्राव किंवा दुर्गंधीयुक्त स्त्राव
• वाढत जाणारा फिमोसिस किंवा फोरस्किन मागे न सरकणे
• ग्रोइनमध्ये हाताला जाणवणारी गाठ
• वेदना होऊ शकतात; पण सुरुवातीची लिझन्स वेदनारहितही असू शकतात

धोका वाढवणारे घटक

दीर्घकाळ टिकणारा फिमोसिस, पेनिसवरील दीर्घकालीन इन्फ्लेमेटरी आजार, धूम्रपान आणि ऑन्कोजेनिक HPV प्रकारांचे इन्फेक्शन यांचा महत्त्वाचा संबंध आहे. बालपणी केलेल्या सर्कम्सिजनमुळे मुख्यतः फिमोसिस आणि दीर्घकालीन इन्फ्लेमेशन टाळल्याने धोका कमी होतो; पण प्रौढ वयात सर्कम्सिजन झाले म्हणजे पेनाइल कॅन्सर कधीच होणार नाही अशी हमी मिळत नाही.

पेनाइल कॅन्सरचे निदान कसे केले जाते?

युरोलॉजिस्ट संपूर्ण पेनिस आणि दोन्ही ग्रोइनची तपासणी करतो. बायोप्सीमुळे निदान आणि ट्यूमर ग्रेड निश्चित होते. ट्यूमर किती खोल आहे किंवा कॉर्पोरामध्ये वाढला आहे का याबद्दल शंका असल्यास एमआरआय किंवा इतर स्थानिक इमेजिंग वापरले जाऊ शकते. हाताला लिम्फ नोड्स न लागले तरी मायक्रोस्कोपिक मेटास्टॅसिस असू शकतात, त्यामुळे ग्रोइन नोड्सचे मूल्यांकन प्राथमिक ट्यूमरच्या धोक्यानुसार केले जाते.

मूळ ट्यूमरचे उपचार

निवडक सुपरफिशियल आजारात टॉपिकल थेरपी, लेझर किंवा ग्लॅन्स जपणारी एक्सिशन वापरता येते. इन्व्हेसिव्ह लिझन्समध्ये ग्लॅन्सेक्टॉमी, पार्शियल पेनेक्टॉमी किंवा क्वचित टोटल पेनेक्टॉमीची गरज पडू शकते. कॅन्सर पूर्णपणे नियंत्रित करताना ऑन्कोलॉजिकदृष्ट्या सुरक्षित असेल तेवढी पेनिसची लांबी, लघवीचे कार्य आणि लैंगिक कार्य जपणे हा उद्देश असतो.

ग्रोइन लिम्फ नोड्स का महत्त्वाचे आहेत?

नोडल स्टेज हा उपचाराच्या परिणामाचा सर्वात महत्त्वाच्या निर्देशकांपैकी एक आहे. वाढलेले नोड्स इन्फ्लेमेटरी किंवा मेटास्टॅटिक असू शकतात, तर हाताला सामान्य वाटणारे नोड्सही मायक्रोस्कोपिक कॅन्सरपासून पूर्णपणे मुक्त असतीलच असे नाही. प्राथमिक ट्यूमरचा धोका आणि नोड्सची स्थिती पाहून डायनॅमिक सेंटिनेल-नोड बायोप्सी किंवा इंग्वायनल लिम्फ-नोड डिसेक्शन सुचवले जाऊ शकते.

ग्रोइन हाताला सामान्य वाटत असतानाही स्टेजिंग का लागू शकते?

ग्रोइनमध्ये गाठ जाणवत नाही म्हणजे लिम्फ नोड्स पूर्णपणे स्वच्छ आहेत अशी हमी नाही. उच्च-धोका प्राथमिक ट्यूमरमध्ये इंग्वायनल मायक्रोमेटास्टॅसिस नोड्स हाताला लागण्याइतके किंवा नेहमीच्या इमेजिंगमध्ये स्पष्ट दिसण्याइतके मोठे होण्यापूर्वीच असू शकतात. म्हणून हाताला नोड्स न लागणाऱ्या निवडक उच्च-धोका रुग्णांमध्ये डायनॅमिक सेंटिनेल-नोड बायोप्सी किंवा इंग्वायनल लिम्फ-नोड डिसेक्शन सुचवले जाऊ शकते. मोठी ग्रोइन गाठ दिसेपर्यंत थांबण्याऐवजी नोडल आजार पूर्ण बरा होण्याच्या टप्प्यातच शोधणे हा उद्देश असतो.

संशयास्पद लिझन नष्ट करण्यापूर्वी बायोप्सी झाली पाहिजे

सततचा अल्सर, वाढ, कडकपणा किंवा रक्तस्राव यांना निदान न करता पुन्हा पुन्हा कॉटरी किंवा “इन्फेक्शन”चे उपचार देऊ नयेत. बायोप्सी स्क्वॅमस सेल कार्सिनोमा निश्चित करते आणि ग्रेडसह इतर वैशिष्ट्ये सांगते; यावर किती ऊतक काढावे लागेल आणि ग्रोइन स्टेजिंगची गरज आहे का हे ठरते.

ऑन्कोलॉजिकदृष्ट्या सुरक्षित असल्यास पेनिस जपणे हेही उपचाराचे उद्दिष्ट आहे

सुपरफिशियल किंवा ग्लॅन्सच्या टोकाजवळील लहान ट्यूमरमध्ये निवडक प्रीमॅलिग्नंट आजारासाठी टॉपिकल उपचार, लेझर, ग्लॅन्स रिसर्फेसिंग, ग्लॅन्सेक्टॉमी किंवा इतर ऑर्गन-प्रिझर्विंग सर्जरीचा विचार करता येतो. कॅन्सर पूर्णपणे नियंत्रित करताना शक्य तितके उपयोगी पेनाइल ऊतक जपणे हा उद्देश आहे; पण पेनिस जपण्याच्या प्रयत्नासाठी अपुरे मार्जिन स्वीकारणे किंवा इन्व्हेसिव्ह कॅन्सरचे कमी उपचार करणे योग्य नाही.

उपचारांमुळे लघवी आणि लैंगिक कार्यावर काय परिणाम होऊ शकतो?

कार्यात्मक परिणाम मुख्यतः किती ऊतक काढावे लागते आणि ट्यूमर कुठे आहे यावर ठरतो. सुपरफिशियल उपचार किंवा ग्लॅन्स जपणाऱ्या ऑपरेशननंतर उभे राहून लघवी करणे आणि उपयोगी लैंगिक कार्य टिकू शकते. पार्शियल पेनेक्टॉमीनंतर पेनिसची लांबी कमी होऊ शकते आणि लघवीच्या प्रवाहाची दिशा बदलू शकते. टोटल पेनेक्टॉमीनंतर पेरिनिअममध्ये लघवीसाठी नवीन उघडणे तयार केले जाते. वेळ उपलब्ध असल्यास उपचारापूर्वी या परिणामांबद्दल चर्चा करावी; पण इन्व्हेसिव्ह कॅन्सर मागे ठेवून कार्य जपणे कधीही योग्य नाही.

ग्रोइन नोड्सचे उपचार पूर्ण बरे होण्याची शक्यता ठरवू शकतात

मूळ ट्यूमर नियंत्रित केल्यानंतर अनेकदा सर्वात महत्त्वाची प्रोग्नॉस्टिक पायरी म्हणजे इंग्वायनल लिम्फ नोड्सचे मूल्यांकन. उच्च-धोका प्राथमिक ट्यूमरमध्ये ग्रोइन हाताला सामान्य वाटत असतानाही मायक्रोस्कोपिक नोडल आजार असू शकतो. म्हणून वेळेवर नोडल स्टेजिंग हा उपचाराचा भाग आहे, फक्त नंतरची देखरेख नाही.

लवकर डॉक्टरांशी संपर्क कधी साधावा?

पेनिसवरील टिकून राहणारा अल्सर, वाढ, रक्तस्राव, दुर्गंधीयुक्त स्त्राव, नवीन फिमोसिस किंवा ग्रोइनमध्ये गाठ असल्यास लवकर तपासणी करा. लघवी करण्यात अडचण, नियंत्रणात न येणारा रक्तस्राव किंवा झपाट्याने वाढणारे इन्फेक्शन/सूज असल्यास तातडीची वैद्यकीय मदत घ्या.

डॉक्टरांकडे येताना काय आणावे?

• केली असल्यास बायोप्सी/HPE रिपोर्ट
• उपलब्ध असल्यास काळानुसार बदल दाखवणारे फोटो
• सीटी/एमआरआय/पीईटी स्टेजिंग रिपोर्ट्स
• सध्या चालू औषधे आणि पेनिसवरील आधीच्या प्रक्रियांची माहिती

डॉक्टरांना कोणते प्रश्न विचारावेत?

• बायोप्सीत ट्यूमरचा ग्रेड आणि खोलीबद्दल काय दिसते?
• मूळ ट्यूमर ऑर्गन-प्रिझर्विंग सर्जरीने सुरक्षितपणे उपचारता येईल का?
• माझ्या जोखीम गटमध्ये ग्रोइन हाताला सामान्य असले तरी स्टेजिंग आवश्यक आहे का?

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

संबंधित वाचन

• पेनिसवरील न भरून येणारा अल्सर
• फिमोसिस आणि पेनाइल कॅन्सरचा धोका
• HPV आणि पेनाइल कॅन्सर
• पेनाइल कॅन्सरमध्ये ग्रोइन लिम्फ नोड्स: ते का महत्त्वाचे आहेत?
• युरोलॉजिकल कॅन्सर: लक्षणे आणि उपचार
• कॅन्सर उपचारांपूर्वी स्पर्म फ्रीझिंग
• युरोलॉजिस्ट कन्सल्टेशन

संदर्भ

• European Association of Urology (EAU). Penile Cancer Guidelines. Diagnostic Evaluation and Staging https://uroweb.org/guidelines/penile-cancer/chapter/diagnostic-evaluation-and-staging
• European Association of Urology (EAU). Penile Cancer Guidelines. Disease Management https://uroweb.org/guidelines/penile-cancer/chapter/disease-management
• National Cancer Institute. Penile Cancer Treatment (PDQ) https://www.cancer.gov/types/penile/hp/penile-treatment-pdq