बायोप्सी अहवाल म्हणजे सुई, एंडोस्कोपी किंवा सर्जरीने घेतलेल्या टिश्यूचे पॅथॉलॉजिस्टने मायक्रोस्कोपखाली केलेले निदान. बहुतेक वेळा “अंतिम निदान” ही सर्वात महत्त्वाची ओळ असते; मात्र कॅन्सर अहवालात ट्यूमरचा प्रकार, ग्रेड, किती खोलवर इन्व्हेजन झाले आहे, शस्त्रक्रियेच्या कडा (surgical margins) आणि काही विशेष तपासण्याही असू शकतात. ग्रेड म्हणजे कॅन्सरच्या पेशी किती आक्रमक दिसतात; स्टेज म्हणजे कॅन्सर किती वाढला किंवा पसरला आहे—दोन्ही वेगवेगळे आहेत. बायोप्सीच्या छोट्या नमुन्यातून अंतिम शस्त्रक्रियेनंतर ठरणारे अंतिम स्टेज नेहमी ठरवता येत नाही. अहवालातील एखादा शब्द वेगळा काढून अर्थ लावण्याऐवजी तो युरोलॉजिस्टसोबत वाचा, कारण पुढचा निर्णय पॅथॉलॉजीबरोबरच इमेजिंग, रक्त तपासण्या आणि नमुना कसा घेतला गेला यावर अवलंबून असतो.

पॅथॉलॉजी अहवालातून उपचार ठरवताना चार प्रश्न महत्त्वाचे असतात

1. हे नेमके काय आहे? ट्यूमर किंवा टिश्यूचे अचूक निदान.
2. ते किती आक्रमक दिसते? ग्रेड, ग्लीसन/ISUP ग्रुप किंवा त्या कॅन्सरसाठीची इतर ग्रेडिंग यंत्रणा.
3. तपासलेल्या टिश्यूमध्ये ते किती आत गेले आहे? इन्व्हेजन, मसल इन्व्हॉल्व्हमेंट, स्टेजची माहिती किंवा इतर स्थानिक प्रसार.
4. संबंधित टिश्यू पूर्णपणे काढला गेला का? काही सर्जरीनंतर मार्जिन्स महत्त्वाचे असतात; प्रत्येक बायोप्सीचा उद्देश संपूर्ण लिझन काढणे नसतो.

म्हणून पॅथॉलॉजी अहवाल हा फक्त “पॉझिटिव्ह/निगेटिव्ह” निकाल नसतो. या तपशीलांना इमेजिंग, तपासणी आणि ज्या प्रक्रियेद्वारे नमुना मिळाला त्या माहितीशी जोडून पुढचा निर्णय घेतला जातो.

पॅथॉलॉजी अहवाल म्हणजे काय?

पॅथॉलॉजी अहवालात पॅथॉलॉजिस्ट—पेशी आणि टिश्यूचा अभ्यास करून आजाराचे निदान करणारे डॉक्टर—तपासलेल्या टिश्यूचे वर्णन करतात. नमुना कुठून घेतला, कसा घेतला, डोळ्यांनी पाहताना आणि मायक्रोस्कोपखाली तो कसा दिसला आणि अंतिम निदान काय आहे हे साधारणपणे अहवालात नमूद असते.

अनेक कॅन्सरमध्ये अंतिम निदानासाठी पॅथॉलॉजी निर्णायक असते.

सर्वप्रथम स्पेसिमेनचे लेबल तपासा

अहवालाचा अर्थ लावण्याआधी तो कोणत्या अवयवाच्या आणि कोणत्या नमुन्याच्या संदर्भात आहे हे पाहा. एका रुग्णाच्या वेगवेगळ्या नमुना-पात्रांवर उदाहरणार्थ “उजवा प्रोस्टेट बेस”, “ब्लॅडर ट्यूमर”, “डीप मसल”, “डावा रीनल मास” किंवा “युरेथ्रल बायोप्सी” अशी लेबले असू शकतात.

एकाच सर्जरीतून घेतलेल्या वेगवेगळ्या नमुन्यांचे निष्कर्ष वेगवेगळे असू शकतात.

बिनाइन, अटिपिकल, सस्पिशस आणि मॅलिग्नंट याचा अर्थ

बिनाइन

तपासलेल्या टिश्यूमध्ये कॅन्सर आढळलेला नाही. तरीही बिनाइन अहवालात इन्फ्लेमेशन, हायपरप्लेजिया किंवा दुसरा कॅन्सर नसलेला आजार दिसू शकतो.

अटिपिकल/सस्पिशस

पेशी असामान्य दिसतात, पण निश्चित कॅन्सरचे निदान करण्याइतका पुरावा नसू शकतो. अधिक टिश्यू, विशेष स्टेन्स किंवा पुन्हा बायोप्सीची गरज पडू शकते.

मॅलिग्नंट

कॅन्सर आढळला आहे. अहवालात साधारणपणे ट्यूमरचा प्रकार नमूद केला जातो.

वेगवेगळ्या अवयवांमध्ये या शब्दांचा अर्थ आणि पुढील पावले वेगळी असू शकतात. त्यामुळे इमेजिंग किंवा वैद्यकीय संशय जास्त असेल तर “निगेटिव्ह” बायोप्सीनंतरही तपासणी संपतेच असे नाही.

ट्यूमरचा प्रकार म्हणजे काय?

कॅन्सर कोणत्या प्रकारच्या पेशींमधून सुरू झाला आहे यावरून त्याचा प्रकार ठरतो. युरोलॉजीतील सामान्य उदाहरणे:

• प्रोस्टेट अ‍ॅडेनोकार्सिनोमा.
• ब्लॅडर/अप्पर मूत्रमार्गातील ट्रॅक्टचा युरोथेलियल कार्सिनोमा.
• रीनल सेल कार्सिनोमा.
• टेस्टिसचे जर्म-सेल ट्यूमर्स.
• काही ठिकाणी स्क्वॅमस सेल कार्सिनोमा.

या प्रत्येक कॅन्सरचा उपचारमार्ग वेगळा असू शकतो.

ग्रेड म्हणजे काय?

ग्रेड म्हणजे ट्यूमरच्या पेशी मायक्रोस्कोपखाली किती असामान्य दिसतात; त्यातून ट्यूमरच्या जैविक आक्रमकतेचा अंदाज घेतला जातो. जास्त ग्रेडचा ट्यूमर साधारणपणे वाढण्याची किंवा पसरण्याची अधिक प्रवृत्ती दाखवतो, पण प्रत्येक कॅन्सरची ग्रेडिंग यंत्रणा वेगळी असते.

एका अवयवातील “ग्रेड 2” ट्यूमर आणि दुसऱ्या अवयवातील “ग्रेड 2” कॅन्सर हे सारखेच आहेत असे समजू नका.

प्रोस्टेट बायोप्सी: ग्लीसन स्कोर आणि ISUP ग्रेड ग्रुप

प्रोस्टेट कॅन्सरचे ग्रेडिंग साधारणपणे ग्लीसन पॅटर्न्स आणि ISUP ग्रेड ग्रुप्सने केले जाते. ग्लीसन स्कोरमध्ये दोन महत्त्वाचे वाढीचे पॅटर्न एकत्र केले जातात, उदा. 3+4=7 किंवा 4+3=7. हे दोन्ही समान नाहीत; 4+3 हा साधारणपणे 3+4पेक्षा कमी अनुकूल पॅटर्न मानला जातो.

ISUP ग्रेड ग्रुप्स 1 ते 5 असतात आणि धोका समजावून सांगणे सोपे करतात. युरोलॉजिस्ट PSA, MRI निष्कर्ष, क्लिनिकल स्टेज आणि बायोप्सीच्या किती नमुन्यांत कॅन्सर आहे हेही पाहतात.

ब्लॅडर बायोप्सी: लो ग्रेड विरुद्ध हाय ग्रेड आणि मसल इन्व्हेजन

ब्लॅडर पॅथॉलॉजीमध्ये ट्यूमर लो ग्रेड आहे की हाय ग्रेड आणि तो लॅमिना प्रोप्रिया किंवा मस्क्युलॅरिस प्रोप्रिया (डिट्रुसर मसल)मध्ये गेला आहे का याला विशेष महत्त्व असते. TURBT स्पेसिमेनमध्ये वरच्या ट्यूमरचा आणि डीप मसलचा वेगळा नमुना पाठवला जाऊ शकतो.

स्टेजिंग पुरेसे झाले आहे का हे ठरवताना स्पेसिमेनमध्ये मसल आहे की नाही हे महत्त्वाचे ठरू शकते.

किडनी ट्यूमर पॅथॉलॉजी

पार्शियल किंवा रॅडिकल नेफ्रेक्टॉमीनंतरच्या अहवालात रीनल सेल कार्सिनोमाचा सबटाइप, ट्यूमरचा आकार, ग्रेड, किडनीबाहेर वाढ, व्हॅस्क्युलर इन्व्हेजन आणि शस्त्रक्रियेच्या कडा (surgical margins) यांचे वर्णन असू शकते. या गोष्टी पॅथॉलॉजिकल स्टेज आणि पुढील तपासणी ठरवण्यास मदत करतात.

शस्त्रक्रियेच्या कडा (surgical margins) म्हणजे काय?

मार्जिन म्हणजे सर्जरीत काढलेल्या टिश्यूची कापलेली बाह्य कडा. निगेटिव्ह/क्लिअर मार्जिन म्हणजे त्या कडेला ट्यूमरच्या पेशी दिसत नाहीत. पॉझिटिव्ह/इन्व्हॉल्व्ह्ड मार्जिन म्हणजे ट्यूमरच्या पेशी कापलेल्या कडेपर्यंत पोहोचतात.

पॉझिटिव्ह मार्जिन म्हणजे शरीरात नक्कीच दिसणारा कॅन्सर शिल्लक आहे किंवा पुन्हा सर्जरी करावीच लागेल असा अर्थ होत नाही. त्याचे महत्त्व कोणता अवयव, कोणता ट्यूमर आणि संपूर्ण वैद्यकीय संदर्भ यावर अवलंबून असते.

“इन्व्हेजन” म्हणजे काय?

इन्व्हेजन म्हणजे कॅन्सरने आसपासच्या टिश्यूच्या थरांमध्ये वाढणे. लॅमिना प्रोप्रिया इन्व्हेजन, मसल इन्व्हेजन, पेरिन्यूरल इन्व्हेजन, लिम्फोव्हॅस्क्युलर इन्व्हेजन किंवा कॅप्स्युलर/एक्स्ट्राकॅप्स्युलर प्रसार अशा शब्दांचे महत्त्व प्रत्येक कॅन्सरमध्ये वेगळे असते.

मायक्रोस्कोपिक अहवालातील प्रत्येक शब्द स्वतःहून क्रमवारीत लावण्याऐवजी कोणत्या निष्कर्षामुळे स्टेज किंवा उपचार बदलतो हे डॉक्टरांना विचारा.

स्टेज विरुद्ध ग्रेड

ग्रेड = मायक्रोस्कोपखाली पेशी किती असामान्य/आक्रमक दिसतात.

स्टेज = ट्यूमर अवयवात किती वाढला आहे आणि लिम्फ नोड्स किंवा दूरच्या अवयवांमध्ये पसरला आहे का.

बायोप्सीने कॅन्सर आणि ग्रेड निश्चित होऊ शकतात; मात्र संपूर्ण स्टेज नेहमी ठरत नाही. इमेजिंग आणि डिफिनिटिव्ह सर्जरीनंतर अधिक स्टेजिंग माहिती मिळू शकते.

इम्युनोहिस्टोकेमिस्ट्री आणि मॉलेक्युलर तपासण्या म्हणजे काय?

विशेष स्टेन्समुळे ट्यूमरचा प्रकार निश्चित करण्यात मदत होऊ शकते. काही निवडक कॅन्सरमध्ये निदान अधिक स्पष्ट करणे, वारशाने येणाऱ्या धोक्याचे मूल्यमापन किंवा उपचार निवडण्यासाठी मॉलेक्युलर/बायोमार्कर तपासण्या केल्या जाऊ शकतात. त्यांचे निकाल पहिल्या अहवालाऐवजी नंतरच्या पूरक अहवालात येऊ शकतात.

“प्रलंबित” किंवा “नंतर जोड अहवाल येईल” म्हणजे काय?

पॅथॉलॉजिस्ट अधिक खोल भाग, विशेष स्टेन्स, मॉलेक्युलर तपासण्या किंवा तज्ज्ञांचे पुनरावलोकनची वाट पाहत असू शकतात. त्यामुळे पहिला अहवाल हा अंतिम अहवाल असेलच असे नाही.

बायोप्सी अहवाल पाहताना विचारायचे प्रश्न

• अचूक निदान काय आहे?
• हा निश्चित कॅन्सर आहे का?
• ग्रेड काय आहे?
• या नमुन्यावरून स्टेज ठरवता येतो का?
• या स्पेसिमेनमध्ये मार्जिन्स महत्त्वाचे आहेत का?
• ब्लॅडर स्टेजिंगसाठी आवश्यक असेल तेव्हा मसल/डीप टिश्यू नमुन्यात आहे का?
• अधिक इमेजिंग किंवा पुन्हा बायोप्सी आवश्यक आहे का?
• या अहवालामुळे उपचार किती लवकर करायचे हे बदलते का?
• स्लाइड्सबाबत या क्षेत्रातील तज्ज्ञ पॅथॉलॉजिस्टकडून दुसरे मत घ्यावे का?

नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

संबंधित वाचन

• रुग्णालयातून सुट्टीचा वैद्यकीय सारांश समजून घ्या
• युरोलॉजी सर्जरीनंतर पुढील तपासणी
• सर्जरीपूर्वी युरोलॉजिस्टला काय विचारावे?
• युरोलॉजी सर्जरीनंतरची धोक्याची लक्षणे
• युरोलॉजिस्ट कन्सल्टेशन

संदर्भ

• National Cancer Institute. Surgical Pathology Reports https://www.cancer.gov/about-cancer/diagnosis-staging/diagnosis/pathology-reports-fact-sheet
• National Cancer Institute. Cancer Staging https://www.cancer.gov/about-cancer/diagnosis-staging/staging