ट्रान्सयुरेथ्रल रिसेक्शन ऑफ ब्लॅडर ट्यूमर (टीयूआरबीटी) ही ब्लॅडरमधील ट्यूमरचे निदान करण्यासाठी आणि ते काढण्यासाठी वापरली जाणारी मुख्य सर्जरी आहे. अॅनेस्थेशियाखाली युरेथ्रामधून रीजिड सिस्टोस्कोप ब्लॅडरमध्ये नेला जातो आणि त्वचेवर कोणतीही चीर न देता आतून ट्यूमर काढला जातो. सुरक्षितपणे शक्य तितका दिसणारा ट्यूमर पूर्ण काढणे आणि कॅन्सर ब्लॅडरच्या स्नायूपर्यंत गेला आहे का हे समजेल इतके खोल ऊतक तपासणीसाठी मिळवणे हे प्रमुख उद्दिष्ट असते. हा फरक पुढील उपचार ठरवतो. काही कमी-जोखीम ट्यूमरमध्ये टीयूआरबीटीच पुरेसा उपचार ठरू शकतो; मात्र जास्त धोका असलेल्या नॉन-मसल-इन्व्हेसिव्ह कॅन्सरमध्ये पुढील इंट्राव्हेसिकल उपचारांची गरज असते, तर मसल-इन्व्हेसिव्ह कॅन्सरमध्ये स्टेजिंग करून वेगळी उपचारयोजना करावी लागते.

टीयूआरबीटी इतकी महत्त्वाची का आहे?

ही प्रक्रिया उपचार आणि स्टेजिंग — दोन्ही कामे करते. वरवरचा दिसणारा ट्यूमरही हाय-ग्रेड किंवा अधिक खोलवर गेलेला असू शकतो. टीयूआरबीटीनंतरच्या पॅथॉलॉजी अहवालात हिस्टोलॉजिकल प्रकार, ग्रेड, कॅन्सर किती खोल गेला आहे आणि नमुन्यात डिट्रूसर मसल आहे का व त्यात कॅन्सर आहे का हे नमूद असणे महत्त्वाचे आहे.

टीयूआरबीटी कशी केली जाते?

1. स्पायनल किंवा जनरल अॅनेस्थेशिया दिला जातो.
2. युरेथ्रामधून रीजिड रिसेक्टोस्कोप ब्लॅडरमध्ये नेला जातो.
3. सर्जन ट्यूमरचे स्थान, संख्या, आकार आणि दिसणे नोंदवतात.
4. दिसणारा ट्यूमर काढला जातो; गरजेनुसार वरचा आणि खोल भाग स्वतंत्र नमुन्यांत घेतला जाऊ शकतो.
5. ट्यूमरचा तळ आणि आजूबाजूचे संशयास्पद भाग आवश्यकतेनुसार कोअॅग्युलेट किंवा बायोप्सी केले जातात.
6. रिसेक्शन मोठे असेल किंवा रक्तस्राव जास्त असेल तर काही काळासाठी कॅथेटर ठेवला जाऊ शकतो.

कॅथेटर ठेवावा लागेल का?

लहान टीयूआरबीटीनंतर काही रुग्ण कॅथेटरशिवाय लघवी करू शकतात; तर इतरांना रात्रीपुरता किंवा काही दिवस कॅथेटर आवश्यक असतो. रक्तस्राव जास्त असल्यास कंटिन्युअस ब्लॅडर इरिगेशन वापरले जाऊ शकते. कॅथेटर किती काळ ठेवायचा हे ट्यूमरचा आकार, स्थान, रिसेक्शनची खोली आणि रक्तस्राव यावर अवलंबून असते.

सर्जरीनंतर लगेच इंट्राव्हेसिकल केमोथेरपी

निवडक कमी-जोखीम किंवा मध्यम-जोखीम ट्यूमरमध्ये कॅन्सर पुन्हा होण्याचा धोका कमी करण्यासाठी टीयूआरबीटीनंतर लवकरच ब्लॅडरमध्ये इंट्राव्हेसिकल केमोथेरपीचा एक डोस दिला जाऊ शकतो. ब्लॅडर परफोरेशनचा संशय असेल, रिसेक्शन खूप मोठे असेल किंवा रक्तस्रावामुळे औषध देणे असुरक्षित वाटत असेल तर हा डोस दिला जात नाही.

पॅथॉलॉजी अहवालाचा अर्थ काय?

दुसरी टीयूआरबीटी कधी आवश्यक असते?

पहिली टीयूआरबीटी अपूर्ण राहिली असेल, हाय-ग्रेड टी1 आजार आढळला असेल किंवा स्टेज कमी ठरण्याची शक्यता असताना नमुन्यात पुरेसे मसल नसेल तर पुन्हा रिसेक्शन करण्याचा सल्ला अनेकदा दिला जातो. दुसऱ्या टीयूआरबीटीमध्ये उरलेला ट्यूमर आढळू शकतो आणि काही वेळा आधी न ओळखलेला मसल इन्व्हेजनही स्पष्ट होतो.

टीयूआरबीटीनंतरची सुधारणा

काही दिवस लघवी करताना जळजळ, वारंवार लघवीची भावना आणि रक्तमिश्रित लघवी होणे सामान्य आहे. लघवी काही काळ स्वच्छ झाल्यानंतर जखम भरताना पुन्हा थोडे रक्त दिसू शकते. सर्जन सांगतील त्या काळात जड व्यायाम आणि वजन उचलणे टाळा, कारण जोर लावल्याने पुन्हा रक्तस्राव सुरू होऊ शकतो. कामावर परतण्याची वेळ रिसेक्शन किती मोठे होते आणि कामाचे स्वरूप यावर ठरते.

संभाव्य गुंतागुंती

• रक्तस्राव — कॅथेटर इरिगेशनची गरज पडू शकते; क्वचित पुन्हा सर्जरी किंवा रक्त चढवावे लागू शकते.
• युरिन इन्फेक्शन.
• ब्लॅडर परफोरेशन — बहुतेक वेळा कॅथेटर काही दिवस अधिक ठेवून उपचार होतो; क्वचित अतिरिक्त प्रक्रियेची गरज पडते.
• रक्ताच्या गुठळ्या किंवा सूजेमुळे लघवी अडकणे.
• युरेथ्राला दुखापत किंवा काही रुग्णांमध्ये नंतर युरेथ्रल स्ट्रिक्चर होणे.

टीयूआरबीटीच्या दिवशी नेमके काय होते?

टीयूआरबीटी युरेथ्रामधून नेलेल्या रिसेक्टोस्कोपद्वारे केली जाते, त्यामुळे सहसा त्वचेवर चीर नसते. अॅनेस्थेशियाखाली सर्जन ब्लॅडर तपासतात, दिसणारा ट्यूमर काढतात आणि अनावश्यक परफोरेशन टाळून स्टेज कळेल इतके खोल ऊतक घेतात. ट्यूमर मोठा किंवा अनेक ठिकाणी असेल तर टप्प्याटप्प्याने रिसेक्शन करावे लागू शकते. योग्य परिस्थितीत आणि परफोरेशनचा संशय नसल्यास निवडक रुग्णांना सर्जरीनंतर लगेच इंट्राव्हेसिकल केमोथेरपीचा एक डोस दिला जाऊ शकतो.

मोठे रिसेक्शन झाले असेल किंवा रक्तस्राव अपेक्षित असेल तर काही काळ युरिनरी कॅथेटर ठेवला जाऊ शकतो. लघवी स्वच्छ होईपर्यंत कधी कधी कंटिन्युअस ब्लॅडर इरिगेशन वापरले जाते. अनेक रुग्ण त्याच दिवशी किंवा थोड्या मुक्कामानंतर घरी जाऊ शकतात; मात्र हे ट्यूमरचा आकार, रक्तस्राव, अॅनेस्थेशिया आणि इतर आजारांवर अवलंबून असते.

“नमुन्यात मसल आहे” हे का महत्त्वाचे आहे?

टीयूआरबीटीच्या नमुन्यात ब्लॅडर मसल — म्हणजे डिट्रूसर मसल — असल्यास ट्यूमर स्नायूंच्या भिंतीपर्यंत पोहोचला आहे का हे पॅथॉलॉजिस्टला ठरवता येते. जास्त धोका असलेल्या आजारात नमुन्यात मसल नसल्यास स्टेजिंगबद्दल खात्री कमी राहू शकते आणि त्यामुळे पुन्हा टीयूआरबीटी करण्याचा सल्ला दिला जाऊ शकतो. दुसरे रिसेक्शन आवश्यक आहे का हे पहिली टीयूआरबीटी किती पूर्ण झाली, स्टेज, ग्रेड आणि हाय-ग्रेड टी1 आजार आहे का यावरही अवलंबून असते.

म्हणूनच पॅथॉलॉजी अहवालात फक्त “ब्लॅडर कॅन्सर” असे लिहिलेले असणे पुरेसे नाही. रुग्णाला स्टेज, ग्रेड आणि पुरेसे खोल ऊतक तपासणीसाठी घेतले गेले का हे माहिती असावे.

डॉक्टरांकडे येताना काय सोबत आणावे?

• सिस्टोस्कोपी अहवाल आणि इमेजिंग.
• सध्या सुरू असलेल्या औषधांची यादी, विशेषतः अँटिकोअॅग्युलंट/अँटिप्लेटलेट औषधे.
• अलीकडे इन्फेक्शन झाले असल्यास युरिन कल्चर.
• यापूर्वीच्या टीयूआरबीटी आणि पॅथॉलॉजी अहवाल.
• किडनीच्या कार्याची तपासणी आणि महत्त्वाचे इतर आजार.
• सर्जरीनंतर पूर्ण पॅथॉलॉजी अहवाल जपून ठेवा; फक्त “ब्लॅडर कॅन्सर पॉझिटिव्ह” एवढी माहिती पुरेशी नाही.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

संबंधित वाचन

• ब्लॅडर कॅन्सरसाठी सिस्टोस्कोपी
• लो-ग्रेड आणि हाय-ग्रेड ब्लॅडर कॅन्सरमध्ये फरक
• नॉन-मसल-इन्व्हेसिव्ह ब्लॅडर कॅन्सर
• ब्लॅडर कॅन्सरसाठी बीसीजी थेरपी
• ब्लॅडर कॅन्सरनंतरची नियमित सिस्टोस्कोपी
• पुन्हा TURBT: दुसरी शस्त्रक्रिया काही वेळा का आवश्यक असते?
• युरोलॉजिस्ट कन्सल्टेशन

संदर्भ

• European Association of Urology (EAU). EAU Guidelines on Non-Muscle-Invasive Bladder Cancer. 2026 edition https://uroweb.org/guidelines/non-muscle-invasive-bladder-cancer
• British Association of Urological Surgeons (BAUS). Transurethral resection of bladder tumour (TURBT) patient information https://www.baus.org.uk/
• National Cancer Institute. Bladder Cancer Treatment (PDQ®)–Patient Version https://www.cancer.gov/types/bladder/patient/bladder-treatment-pdq
• American Urological Association/SUO. Non-Muscle Invasive Bladder Cancer Guideline (2016; amended 2024) https://www.auanet.org/guidelines-and-quality/guidelines/bladder-cancer-non-muscle-invasive-guideline