TURPनंतर बरे होत असताना लघवीत थोडे रक्त दिसणे सामान्य आहे. काही दिवस लघवी फिकट गुलाबी, लालसर किंवा चहाच्या रंगाची दिसू शकते. कॅथेटर काढल्यानंतर, नेहमीपेक्षा जास्त चालल्यानंतर किंवा प्रोस्टेटमधील भरून येणारा पृष्ठभाग साधारण 10-14 दिवसांनी सुटताना पुन्हा थोडे रक्त दिसू शकते. विश्रांती, पुरेसे द्रव आणि जोर लावणे टाळल्याने हे बहुतेक वेळा कमी होते. मात्र गडद किंवा घट्ट लाल लघवी, वारंवार रक्ताच्या गुठळ्या, लघवी बंद होणे, कॅथेटर बंद होणे, ताप, चक्कर, तीव्र वेदना किंवा रक्त पातळ करणारी औषधे पुन्हा सुरू केल्यानंतर वाढलेला रक्तस्राव ही तातडीची धोक्याची चिन्हे आहेत.

TURPनंतर किती रक्तस्राव सामान्य असतो?

TURP म्हणजे ट्रान्सयुरेथ्रल रिसेक्शन ऑफ द प्रोस्टेट. लघवीच्या मार्गातून साधन घालून अडथळा निर्माण करणाऱ्या प्रोस्टेटच्या ऊती काढल्या जातात. बाहेरून चिरा नसतो, पण प्रोस्टेटच्या आत भरून येणारा कच्चा पृष्ठभाग राहतो. त्यावरून लघवी जात असल्यामुळे काही प्रमाणात लघवीत रक्त दिसणे अपेक्षित असते.

BAUSच्या रुग्ण माहितीनुसार TURPनंतर रक्ताच्या गुठळ्या आणि रक्त बाहेर काढण्यासाठी ब्लॅडर इरिगेशनचा वापर सामान्यपणे केला जातो. कॅथेटर काढल्यानंतर 24-48 तास लघवीत रक्त दिसू शकते. NHSच्या माहितीनुसार बरे होण्याच्या प्रक्रियेचा भाग म्हणून साधारण 10-14 दिवसांनी पुन्हा रक्त दिसू शकते.

TURPनंतर रक्तस्राव का होतो?

TURPनंतरचा काळ म्हणजे लघवीच्या मार्गाच्या आत असलेली जखम भरून येण्यासारखा आहे. ती बाहेरून दिसत नाही, पण पूर्ण बंद होण्यासाठी वेळ लागतो. पुढील कारणांनी काही काळ रक्तस्राव वाढू शकतो:

• कॅथेटरमुळे होणारी जळजळ किंवा घर्षण
• प्रोस्टेटच्या आत तयार झालेली पोकळी भरून येणे
• लहान रक्ताच्या गुठळ्या बाहेर पडणे
• 1-2 आठवड्यांनी आतला भरून येणारा खपलीसारखा थर सुटणे
• नेहमीपेक्षा जास्त चालणे किंवा जिने चढणे
• दुचाकी चालवणे, दुचाकीने प्रवास किंवा खडबडीत रस्त्यावरचा प्रवास
• पाण्याचे कॅन, जड पिशव्या, सामान किंवा शेत/व्यवसायातील जड वस्तू उचलणे
• बद्धकोष्ठता आणि शौचाच्या वेळी जोर लावणे
• वारंवार खोकला येणे
• शरीरात पाण्याची कमतरता
• युरिनरी इन्फेक्शन
• अॅस्पिरिन, क्लोपिडोग्रेल, वॉरफरिन, एपिक्साबॅन, रिव्हारॉक्साबॅन किंवा तत्सम रक्त पातळ करणारी औषधे पुन्हा सुरू करणे
• प्रोस्टेट खूप मोठे असणे किंवा शस्त्रक्रिया जास्त वेळ चालणे

याचा अर्थ शस्त्रक्रिया अपयशी झाली असे आपोआप होत नाही. कमी प्रमाणात अधूनमधून रक्त दिसणे हे अनेकदा भरून येण्याच्या प्रक्रियेचा भाग असते.

TURPनंतर रक्तस्राव किती दिवस राहू शकतो?

प्रत्येक रुग्णाची भरून येण्याची गती वेगळी असते. प्रोस्टेटचा आकार, किती ऊती काढल्या गेल्या, इन्फेक्शनची शक्यता, बद्धकोष्ठता, हालचालीचे प्रमाण आणि रक्त पातळ करणारी औषधे यावर रक्तस्रावाचा कालावधी अवलंबून असतो.

NHS Informनुसार TURPनंतर साधारण एक-दोन आठवड्यांनी प्रोस्टेटच्या आतला खपलीसारखा थर सुटताना रक्त पुन्हा वाढू शकते. वाढलेला रक्तस्राव 48 तासांपेक्षा जास्त टिकल्यास रुग्णालयशी संपर्क करण्याचा सल्ला दिला आहे.

रुग्णांमध्ये होणारे सामान्य गैरसमज

काल माझी लघवी स्वच्छ होती. आज पुन्हा लाल का दिसते?

असे होऊ शकते. जखम भरून येणे नेहमी सरळ रेषेत होत नाही. जास्त चालणे, बद्धकोष्ठता, प्रवास किंवा आतला खपलीसारखा थर सुटल्यामुळे लघवी पुन्हा गुलाबी दिसू शकते.

रक्त पुन्हा सुरू झाले. माझी शस्त्रक्रिया अपयशी झाली का?

बहुतेक वेळा नाही. बरे होत असताना थोडे रक्त दिसणे म्हणजे प्रोस्टेट पुन्हा बंद झाले किंवा शस्त्रक्रिया अपयशी झाली असे नाही.

जळजळ आणि रक्त एकत्र दिसले म्हणजे नेहमी इन्फेक्शन असते का?

नेहमीच नाही. कॅथेटर काढल्यानंतर जळजळ आणि थोडे रक्त दिसू शकते. मात्र ताप, दुर्गंधीयुक्त लघवी, वाढती जळजळ किंवा थंडी वाजणे असल्यास तपासणी आवश्यक आहे.

घरी गेल्यावर सगळी औषधे पुन्हा सुरू करू शकतो का?

नाही. रक्त पातळ करणारी औषधे आणि काही वेदनाशामक औषधे डॉक्टरांनी सांगितल्याप्रमाणेच पुन्हा सुरू करावीत.

TURPनंतर कॅथेटर असताना रक्तस्राव

TURPनंतर लघवी व्यवस्थित बाहेर येण्यासाठी आणि गरज पडल्यास ब्लॅडर इरिगेशन करता यावे म्हणून कॅथेटर काही काळ ठेवला जातो. NHS Informनुसार कॅथेटरमुळे मूत्राशय धुवून रक्ताच्या गुठळ्या आणि ऊतींचे छोटे तुकडे बाहेर काढता येतात.

कॅथेटर असताना फिकट गुलाबी लघवी सामान्य असू शकते. पुढीलपैकी काही झाल्यास तातडीने डॉक्टरांशी संपर्क करा:

• कॅथेटरमधून लघवी येणे बंद होते.
• खालच्या पोटातील दाब किंवा फुगल्यासारखेपणा वाढतो.
• लघवी घट्ट लाल दिसू लागते.
• ट्यूब किंवा युरिन बॅगमध्ये मोठ्या रक्ताच्या गुठळ्या दिसतात.
• कॅथेटरच्या बाजूने वेदनादायक लघवी गळते.
• ताप येतो किंवा थंडी वाजते.

तुमच्या वैद्यकीय टीमने विशेष प्रशिक्षण दिले नसेल तर घरी स्वतः कॅथेटर ओढू, वळवू किंवा फ्लश करण्याचा प्रयत्न करू नका.

कॅथेटर काढल्यानंतर रक्तस्राव

कॅथेटर काढल्यानंतर लघवी पुन्हा लाल दिसल्याने अनेक रुग्ण घाबरतात. लघवीचा मार्ग सूजलेला आणि संवेदनशील असल्यामुळे 24-48 तास असे होणे सामान्य असू शकते.

यासोबत पुढील तक्रारीही होऊ शकतात:

• लघवी करताना जळजळ
• वारंवार लघवी लागणे
• अचानक तीव्र लघवीची इच्छा होणे
• शौचालयापर्यंत पोहोचण्यापूर्वी थोडी लघवी गळणे
• काही दिवस लघवीवरचे नियंत्रण कमी वाटणे

कॅथेटर काढल्यानंतर लघवी होत नसेल तर काही काळासाठी पुन्हा कॅथेटर लावावा लागू शकतो. BAUSच्या माहितीनुसार काही रुग्णांना कॅथेटर काढल्यानंतर लघवी होत नाही आणि थोड्या काळासाठी पुन्हा कॅथेटरची गरज पडू शकते.

घरी काय करावे?

रक्तस्राव कमी प्रमाणात आहे आणि इतर कोणतीही गंभीर तक्रार नाही तर:

• डॉक्टरांनी द्रव मर्यादित करण्यास सांगितले नसेल तर नियमित पाणी/द्रव घ्या.
• हालचाल केल्यानंतर लघवी लाल झाली तर विश्रांती घ्या.
• थोडे-थोडे चालत राहा, पण अतिश्रम टाळा.
• सुरुवातीच्या काळात दुचाकीने आणि खडबडीत रस्त्यांवर प्रवास टाळा.
• जड पिशव्या, बादल्या, सामान किंवा वजन उचलू नका.
• युरोलॉजिस्टची परवानगी मिळेपर्यंत सायकलिंग, जिम वर्कआउट आणि जड व्यायाम टाळा.
• बद्धकोष्ठता आणि शौचाच्या वेळी जोर लावणे टाळा.
• स्टूल सॉफ्टनर फक्त डॉक्टरांनी लिहून दिल्यासच घ्या.
• फक्त डॉक्टरांनी मंजूर केलेली औषधे घ्या.
• ठरलेली पुढील भेट चुकवू नका.

MedlinePlusच्या घरी जाताना पाळायच्या सूचनांमध्ये पुरेसे द्रव घेणे, कॉफी आणि अल्कोहोलसारखे मूत्राशयाला त्रास देणारे पदार्थ टाळणे, बद्धकोष्ठता रोखणे आणि अॅस्पिरिन किंवा अँटी-इन्फ्लेमेटरी वेदनाशामक औषधे घेण्यापूर्वी सर्जनशी चर्चा करणे सुचवले आहे.

TURPनंतर रक्त पातळ करणारी औषधे

हृदयात स्टेंट असलेले, पूर्वी स्ट्रोक झालेला, हार्ट व्हॉल्व्हचा आजार, एट्रियल फिब्रिलेशन, डीप व्हेन थ्रोम्बोसिस किंवा हृदयविकाराचा जास्त धोका असलेले रुग्ण विशेष काळजी घ्यावी. रक्त पातळ करणारी औषधे स्वतःहून बंद किंवा पुन्हा सुरू करू नका.

रक्त पातळ करणाऱ्या औषधांमध्ये पुढील औषधांचा समावेश असू शकतो:

• अॅस्पिरिन
• क्लोपिडोग्रेल
• वॉरफरिन
• एपिक्साबॅन
• रिव्हारॉक्साबॅन
• डॅबिगॅट्रॅन
• हेपरिन इंजेक्शन्स

ही औषधे पुन्हा कधी सुरू करायची हे युरोलॉजिस्ट आणि फिजिशियन/कार्डिओलॉजिस्ट मिळून ठरवतात. खूप लवकर सुरू केल्यास रक्तस्राव वाढू शकतो. उशिरा सुरू केल्यास जास्त धोका असलेल्या रुग्णांमध्ये रक्ताची गुठळी होण्याचा धोका वाढू शकतो. औषध पुन्हा सुरू केल्यानंतर रक्तस्राव वाढल्यास तातडीने डॉक्टरांशी संपर्क करा.

डॉक्टर कोणत्या गोष्टी तपासतील?

लक्षणांनुसार युरोलॉजिस्ट पुढील गोष्टी तपासू शकतात:

• नाडी, रक्तदाब आणि शरीरातील पाण्याची स्थिती
• लघवीचा रंग आणि रक्ताच्या गुठळ्या
• कॅथेटर असेल तर त्यातून लघवी नीट येते का
• रक्तस्राव जास्त वाटत असल्यास हिमोग्लोबिन
• इन्फेक्शनसाठी युरिन रुटीन आणि कल्चर
• लघवी अडल्याचा किंवा शरीरात पाण्याची कमतरता असल्याचा संशय असल्यास क्रिएटिनिन
• पोस्ट-वॉइड रेसिड्युअल युरिनसह USG KUB
• रक्तस्राव जास्त असल्यास किंवा रक्त पातळ करणारी औषधे सुरू असल्यास कोअॅग्युलेशन प्रोफाइल
• कॅथेटर लावणे किंवा ब्लॅडर वॉशची गरज आहे का

बहुतेक सौम्य रक्तस्राव कोणत्याही मोठ्या हस्तक्षेपाशिवाय कमी होतो. तपासणीचा उद्देश तातडीच्या उपचारांची गरज असलेल्या थोड्या रुग्णांना ओळखणे हा आहे.

भेटीसाठी कागदपत्रांची यादी

• TURPनंतरचा रुग्णालयातील उपचारांचा सारांश
• शस्त्रक्रियेची तारीख
• कॅथेटर काढल्याची तारीख
• सध्या घेत असलेली औषधे, विशेषतः रक्त पातळ करणारी औषधे
• केले असल्यास युरिन रुटीन आणि कल्चर
• केला असल्यास हिमोग्लोबिन अहवाल
• क्रिएटिनिन अहवाल
• उपलब्ध असल्यास PSA अहवाल
• केला असल्यास USG KUB/PVR अहवाल
• केला असल्यास युरोफ्लोमेट्री अहवाल
• उपलब्ध असल्यास TURP चिप्सचा हिस्टोपॅथॉलॉजी अहवाल
• रक्तस्राव अधूनमधून होत असेल तर लघवीच्या रंगाचे फोटो
• ताप, रक्ताच्या गुठळ्या, वेदना किंवा लघवी अडण्याची माहिती

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

संबंधित वाचन

• TURP शस्त्रक्रिया: प्रक्रिया, बरे होण्याचा काळ आणि धोके
• TURP शस्त्रक्रियेनंतर कॅथेटर
• बायपोलर TURP शस्त्रक्रिया समजून घ्या
• HoLEP शस्त्रक्रिया: प्रक्रिया, बरे होण्याचा काळ आणि फायदे
• TURP विरुद्ध HoLEP: कोणती पद्धत चांगली?
• रक्त पातळ करणारी औषधे घेत असताना प्रोस्टेट शस्त्रक्रिया
• हृदयविकार असलेल्या रुग्णांमध्ये प्रोस्टेट शस्त्रक्रिया
• वाढलेले प्रोस्टेट / BPH उपचार
• युरोलॉजिस्ट कन्सल्टेशन

संदर्भ

• British Association of Urological Surgeons. TURP for benign prostate enlargement patient leaflet https://www.baus.org.uk/_userfiles/pages/files/Patients/Leaflets/TURP%20for%20benign.pdf
• NHS. Transurethral resection of the prostate https://www.nhs.uk/tests-and-treatments/transurethral-resection-of-the-prostate-turp/
• NHS Inform. Transurethral resection of the prostate https://www.nhsinform.scot/tests-and-treatments/surgical-procedures/transurethral-resection-of-the-prostate-turp/
• European Association of Urology Patient Information. Transurethral Resection of the Prostate for BPE https://patients.uroweb.org/condition/benign-prostate-enlargement-bpe/surgery-for-bpe/transurethral-resection-of-the-prostate-turp
• MedlinePlus. Transurethral resection of the prostate – discharge https://medlineplus.gov/ency/patientinstructions/000300.htm
• Olapade-Olaopa EO, et al. Haematuria and clot retention after transurethral resection of the prostate. PubMed https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9839574/
• Eraky AM, et al. Non-surgical bleeding and TURP syndrome after TURP surgery: case report and literature review https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC11270175/