पीसीएनएल सर्जरीनंतर पेन सहसा किडनीला अॅक्सेस केलेल्या पाठीच्या किंवा बाजूच्या भागात बोथट दुखणे, सोअरनेस किंवा जडपणा म्हणून जाणवतो. लघवी करताना सौम्य जळजळ, युरिनमध्ये थोडे रक्त, ब्लॅडर इरिटेशन आणि डीजे स्टेंट डिसकम्फर्टही रिकव्हरीदरम्यान नॉर्मल असू शकतात. ही लक्षणे हळूहळू सुधारायला हवीत. तीव्र पेन, ताप, थंडी वाजणे, जास्त ब्लीडिंग, लघवी न होणे, चक्कर, जखमेतून पू किंवा श्वास लागणे नॉर्मल नाही आणि अर्जंट मेडिकल केअर आवश्यक आहे.

पीसीएनएल मिनिमली इन्व्हेसिव्ह असले तरी ही मोठी किडनी स्टोन सर्जरी आहे. काही डिसकम्फर्ट अपेक्षित असतो; वाढत जाणारा पेन अपेक्षित नाही.

पीसीएनएल सर्जरीनंतर कोणता पेन नॉर्मल आहे?

पीसीएनएल म्हणजे पर्क्युटेनियस नेफ्रोलिथोटॉमी. पाठीवर छोटा कट/पंक्चर करून मोठे किंवा कॉम्प्लेक्स किडनी स्टोन काढण्यासाठी ही प्रोसीजर केली जाते. EAU Patient Information मध्ये पीसीएनएल मोठ्या/कॉम्प्लेक्स स्टोनसाठी ट्रीटमेंट म्हणून वर्णन केले आहे; BAUS नुसार ऑपरेशनप्रमाणे ब्लॅडर कॅथेटर, युरेटेरिक स्टेंट किंवा नेफ्रोस्टॉमी ट्यूब वापरली जाऊ शकते.

पीसीएनएलनंतर नॉर्मल vs चिंताजनक पेन

पीसीएनएलनंतर पेन का होतो?

किडनी अॅक्सेस ट्रॅक्ट पेन

पीसीएनएलमध्ये त्वचेपासून किडनीपर्यंत छोटा ट्रॅक्ट तयार केला जातो, ज्यातून सर्जन स्टोन तोडतो आणि काढतो. त्वचा, मसल आणि किडनी टिश्यू सहभागी असल्यामुळे काही दिवस बेडमध्ये वळताना, खोकताना, उभे राहताना किंवा चालताना पेन होऊ शकतो.

नेफ्रोस्टॉमी ट्यूब पेन

नेफ्रोस्टॉमी ट्यूब हा किडनीचे युरिन ड्रेन करण्यासाठी पाठीमधून बाहेर येणारा तात्पुरता ट्यूब आहे. ट्यूबच्या जागी ओढ, जडपणा किंवा डिसकम्फर्ट होऊ शकतो. ट्यूब काढल्यानंतर थोडे लिकेज होऊ शकते; पण सतत लिकेज, ताप किंवा वाढता पेन असल्यास रिव्ह्यू आवश्यक आहे.

डीजे स्टेंट पेन

डीजे स्टेंट हा किडनी आणि ब्लॅडरमधील पातळ इंटरनल ट्यूब आहे. सूज कमी होत असताना तो युरिन ड्रेनेजला मदत करतो. त्यामुळे फ्रिक्वेंट युरिनेशन, अर्जन्सी, जळजळ, खालच्या पोटात डिसकम्फर्ट आणि लघवी करताना बॅक पेन होऊ शकतो.

ब्लॅडर कॅथेटर इरिटेशन

पीसीएनएलनंतर काही काळ युरिनरी कॅथेटर ठेवला जाऊ शकतो. त्यामुळे ब्लॅडर स्पॅझम, जळजळ किंवा सतत लघवी लागल्यासारखे वाटू शकते. कॅथेटर काढल्यानंतर हे सहसा सुधारते.

डिस्चार्जनंतर काय नॉर्मल असू शकते?

घरी गेल्यानंतर काही दिवस अनेक पेशंटना अशक्तपणा किंवा सोअरनेस जाणवतो. याचा अर्थ नेहमी काहीतरी चुकीचे आहे असे नाही.

पुढील गोष्टी नॉर्मल असू शकतात:

• पीसीएनएल वुंडजवळ सौम्य बॅक पेन.
• चालताना किंवा जिने चढताना थकवा.
• युरिन करताना सौम्य जळजळ.
• अधूनमधून गुलाबी युरिन.
• जास्त चालल्यानंतर युरिनमध्ये रक्त थोडे वाढणे.
• स्टेंट-संबंधित फ्रिक्वेन्सी किंवा अर्जन्सी.
• पोझिशन बदलताना सौम्य डिसकम्फर्ट.

ही लक्षणे विश्रांती, फ्लुइड्स आणि दिलेल्या औषधांनी कमी व्हायला हवीत. ती क्रमाक्रमाने वाढू नयेत.

पीसीएनएल रिकव्हरी टाइमलाइन

पहिले २४–४८ तास

पहिल्या १–२ दिवसांत पेन सर्वाधिक असतो. कॅथेटर, ड्रेसिंग, नेफ्रोस्टॉमी ट्यूब किंवा डीजे स्टेंट असू शकतो. युरिनमध्ये थोडे रक्त कॉमन आहे. हॉस्पिटल टीम पेन, ताप, युरिन आउटपुट, ब्लीडिंग आणि किडनी फंक्शन मॉनिटर करते.

दिवस ३–७

बॅक पेन कमी व्हायला सुरुवात व्हावी आणि चालणे सोपे व्हावे. बर्निंग युरिन, थकवा आणि स्टेंट डिसकम्फर्ट राहू शकतो. चालणे/अॅक्टिव्हिटीनंतर युरिनमध्ये थोडे रक्त वाढू शकते, पण विश्रांती आणि फ्लुइड्सने ते कमी व्हायला हवे.

आठवडे २–४

या टप्प्यापर्यंत बहुतेक पेशंटना खूप सुधारणा जाणवते. डीजे स्टेंट काढेपर्यंत सौम्य थकवा किंवा स्टेंटची लक्षणे राहू शकतात. Cleveland Clinic नुसार पीसीएनएलनंतर रिकव्हरी साधारण २–४ आठवडे लागू शकते; मात्र स्टोन साईज, इन्फेक्शन, ब्लीडिंग, पंक्चरची संख्या आणि एकूण आरोग्यानुसार यात फरक पडतो.

पीसीएनएलनंतर कोणता पेन नॉर्मल नाही?

खालील स्थितीत युरोलॉजिस्टला अर्जंट कॉल करा:

• काही दिवसांनीही न सुधारणारा पेन.
• वाढत जाणारी बर्निंग युरिन.
• युरिनमध्ये वाढत जाणारे रक्त.
• झोप किंवा रोजच्या अॅक्टिव्हिटीवर परिणाम करणारा स्टेंट पेन.
• वुंडमधून युरिन लिकेज.
• कॅथेटर, स्टेंट किंवा नेफ्रोस्टॉमी ट्यूब केअरबद्दल शंका.
• डीजे स्टेंट रिमूव्हलची स्पष्ट तारीख नसणे.

पुढील लक्षणे असल्यास इमर्जन्सी केअर घ्या:

• दिलेल्या औषधांनीही कमी न होणारा तीव्र पेन.
• ताप, थंडी वाजणे किंवा कापरे.
• युरिनमध्ये जास्त रक्त किंवा मोठे क्लॉट्स.
• युरिन न होणे.
• सतत व्हॉमिटिंग.
• चक्कर, बेशुद्ध पडणे किंवा खूप अशक्तपणा.
• वुंडजवळ पू, दुर्गंधी किंवा वाढती लालसर सूज.
• श्वास लागणे, छातीत दुखणे किंवा तीव्र खांद्याचा पेन.
• गोंधळ, खूप कमी युरिन आउटपुट किंवा वेगवान हार्टबीट.

BAUS विशेषतः पीसीएनएलनंतर ताप, किडनी एरिया पेन, लघवी करताना तीव्र पेन, लघवी न होणे किंवा वाढते ब्लीडिंग असल्यास अर्जंट मेडिकल संपर्क सुचवते. EAU गाइडलाइन्सही स्टोन डिसीजमध्ये इन्फेक्शन किंवा सेप्सिसचा संशय असल्यास तातडीच्या अॅक्शनवर भर देतात.

पीसीएनएल सर्जरीनंतर घरी पेन कसा कमी करावा?

औषधे अगदी प्रिस्क्रिप्शनप्रमाणे घ्या

युरोलॉजिस्टने दिलेले पेनकिलर्स, अँटिबायोटिक्स, ब्लॅडर मेडिसिन्स किंवा स्टेंट मेडिसिन्सच घ्या. डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय अतिरिक्त पेनकिलर्स, ब्लड थिनर्स किंवा उरलेली अँटिबायोटिक्स घेऊ नका.

सांगितल्याप्रमाणे फ्लुइड्स घ्या

पुरेसे हायड्रेशन युरिन फ्लो ठेवण्यास आणि क्लॉट फॉर्मेशन कमी करण्यास मदत करू शकते. पण किडनी डिसीज, हार्ट डिसीज किंवा फ्लुइड रिस्ट्रिक्शन असल्यास डॉक्टरांचा विशिष्ट सल्ला पाळा.

हळू चालणे

शॉर्ट वॉक उपयुक्त असतात. युरोलॉजिस्ट क्लिअर करेपर्यंत हेवी लिफ्टिंग, जिम, सायकलिंग, रनिंग, अचानक वाकणे आणि लाँग ट्रॅव्हल टाळा.

वुंड स्वच्छ आणि कोरडी ठेवा

सांगितल्याप्रमाणे ड्रेसिंग बदला. डॉक्टरांनी सांगितल्याशिवाय पावडर, तेल, हळद, अँटिसेप्टिक क्रीम किंवा घरगुती उपाय लावू नका.

डीजे स्टेंट रिमूव्हल चुकवू नका

डीजे स्टेंट तात्पुरता असतो. रिमूव्हल डेट सूज, इन्फेक्शन रिस्क, ब्लीडिंग, रेसिड्युअल स्टोन आणि सर्जनच्या प्लॅनवर अवलंबून असते. विसरलेला स्टेंट इन्फेक्शन, स्टोन फॉर्मेशन आणि किडनी प्रॉब्लेम्स निर्माण करू शकतो.

पीसीएनएलनंतर लघवी करताना बॅक पेन का होतो?

लघवी करताना बॅक पेनचे कॉमन कारण डीजे स्टेंट आहे. लघवी करताना ब्लॅडर प्रेशर स्टेंटच्या मार्गाने किडनीकडे जाऊन थोडा वेळ फ्लँक पेन होऊ शकतो.

तो सौम्य आणि थोडा वेळ असेल तर सहसा धोकादायक नसतो. पण तीव्र पेन, ताप, थंडी वाजणे, दुर्गंधीयुक्त युरिन किंवा लघवी न होणे असल्यास इव्हॅल्युएशन आवश्यक आहे.

पेन टिकून राहिल्यास युरोलॉजिस्ट काय तपासेल?

पीसीएनएलनंतर पेन सुधारत नसल्यास युरोलॉजिस्ट पुढील गोष्टी तपासू शकतो:

• युरिन इन्फेक्शन.
• युरिनमध्ये ब्लड क्लॉट्स येणे.
• ब्लॉक्ड डीजे स्टेंट.
• रेसिड्युअल स्टोन फ्रॅगमेंट्स.
• किडनीभोवती कलेक्शन किंवा युरिन लीक.
• वुंड इन्फेक्शन.
• किडनी फंक्शनमधील बदल.

लक्षणांनुसार युरिन रुटीन, युरिन कल्चर, सीबीसी, सीरम क्रिएटिनिन, अल्ट्रासाऊंड केयूबी, एक्स-रे केयूबी किंवा सीटी केयूबी लागू शकते. NICE गाइडन्समध्ये असेसमेंट, स्टोन क्लिअरन्स आणि रिकरन्स प्रिव्हेन्शन यावर भर आहे; हे स्टोन ट्रीटमेंटनंतरच्या फॉलो-अपचे महत्त्वाचे भाग आहेत.

पीसीएनएलनंतर युरोलॉजी इव्हॅल्युएशन कधी घ्यावे?

पीसीएनएलनंतर पेन, ताप, ब्लीडिंग, डीजे स्टेंटची लक्षणे, वुंड लिकेज किंवा पुन्हा स्टोनची चिंता असल्यास डिस्चार्ज समरी, स्कॅन्स, युरिन रिपोर्ट्स आणि औषधांसह युरोलॉजी रिव्ह्यू घ्या.

पीसीएनएल रिकव्हरी, डीजे स्टेंट रिमूव्हल प्लॅनिंग आणि किडनी स्टोन प्रिव्हेन्शनसाठी फॉलो-अप उपयुक्त आहे.

सुचवलेली इंटरनल लिंक: पीसीएनएल सर्जरी फॉर लार्ज किडनी स्टोन

सुचवलेली इंटरनल लिंक: किडनी स्टोन ट्रीटमेंट

सुचवलेली इंटरनल लिंक: किडनी स्टोन प्रिव्हेन्शन आफ्टर सर्जरी

पीसीएनएलनंतर कन्सल्टेशनला काय आणावे?

सोबत आणा:

• पीसीएनएल डिस्चार्ज समरी.
• उपलब्ध असल्यास ऑपरेटिव्ह नोट्स.
• यूएसजी केयूबी, एक्स-रे केयूबी किंवा सीटी केयूबी रिपोर्ट्स.
• युरिन रुटीन आणि युरिन कल्चर रिपोर्ट्स.
• सीरम क्रिएटिनिन आणि सीबीसी रिपोर्ट्स.
• स्टोन अॅनालिसिस रिपोर्ट, उपलब्ध असल्यास.
• सध्या घेत असलेली औषधे.
• डीजे स्टेंट कार्ड किंवा स्टेंट काढण्याची तारीख.
• असल्यास कॅथेटर किंवा नेफ्रोस्टॉमी ट्यूबची माहिती.
• गरज असल्यास वुंड लिकेज किंवा लालसरपणाचे फोटो.

एफएक्यूज

संबंधित वाचन

• मोठ्या किडनी स्टोनसाठी पीसीएनएल सर्जरी
• किडनी स्टोन सर्जरीनंतर युरिनमध्ये रक्त: काय नॉर्मल आहे?
• डीजे स्टेंट पेन: लक्षणे, रिलीफ आणि कधी काळजी करावी
• डीजे स्टेंट रिमूव्हल: डीजे स्टेंट कधी काढला जातो?
• किडनी स्टोन सर्जरीनंतर एक्सरसाइज: चालणे, जिम, रनिंग आणि वजन उचलण्याची टाइमलाइन
• किडनी स्टोनसाठी युरोलॉजिस्ट

संदर्भ

• British Association of Urological Surgeons. Percutaneous Nephrolithotomy patient information leaflet https://www.baus.org.uk/_userfiles/pages/files/Patients/Leaflets/PCNL.pdf
• European Association of Urology. EAU Guidelines on Urolithiasis https://uroweb.org/guidelines/urolithiasis/chapter/guidelines
• NICE. Renal and ureteric stones: assessment and management https://www.nice.org.uk/guidance/ng118
• NICE. Renal and ureteric stones: recommendations https://www.nice.org.uk/guidance/ng118/chapter/recommendations
• Cleveland Clinic. Percutaneous Nephrolithotomy: risks and recovery https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/17349-percutaneous-nephrolithotomy