मोठ्या किडनी स्टोनसाठी पीसीएनएल सर्जरी: थोडक्यात उत्तर

मोठ्या किडनी स्टोनसाठी पीसीएनएल सर्जरी ही कीहोल किडनी सर्जरी आहे. ती प्रामुख्याने २ सेमीपेक्षा मोठे स्टोन, स्टॅगहॉर्न स्टोन, अनेक किडनी स्टोन किंवा आरआयआरएस/ईएसडब्ल्यूएलने चांगली क्लिअरन्स मिळण्याची शक्यता कमी असलेल्या स्टोनसाठी वापरली जाते. पीसीएनएलमध्ये युरोलॉजिस्ट पाठीकडून एक छोटा पंक्चर करून थेट किडनीत प्रवेश करतो, स्टोन तोडतो आणि तुकडे बाहेर काढतो. अनेक मोठ्या स्टोनमध्ये शॉक वेव्ह ट्रीटमेंट किंवा फ्लेक्सिबल युरेटेरोस्कोपीपेक्षा पीसीएनएलने कमी सिटिंगमध्ये चांगली स्टोन क्लिअरन्स मिळू शकते. एयूए आणि ईएयू गाइडलाइन्स २ सेमीपेक्षा मोठ्या अनेक अडल्ट किडनी स्टोनसाठी पीसीएनएलला फर्स्ट-लाइन ट्रीटमेंट म्हणून समर्थन देतात.

पीसीएनएल सर्जरी म्हणजे काय?

पीसीएनएल म्हणजे पर्क्युटेनियस नेफ्रोलिथोटॉमी.

पर्क्युटेनियस म्हणजे त्वचेतून. नेफ्रो म्हणजे किडनी. लिथोटॉमी म्हणजे स्टोन काढणे.

म्हणजेच पीसीएनएल ही अशी सर्जरी आहे ज्यात मोठा कट न करता पाठीकडून छोट्या ओपनिंगमधून किडनी स्टोन काढला जातो. या ट्रॅकमधून किडनीचा टेलिस्कोप आत नेला जातो. लेझर, अल्ट्रासॉनिक किंवा न्यूमॅटिक एनर्जीने स्टोन तोडून त्याचे फ्रॅगमेंट्स बाहेर काढले जातात.

स्टोन खूप मोठा, खूप हार्ड, कॉम्प्लेक्स किंवा इन्फेक्टेड असल्याने सोप्या ट्रीटमेंटने विश्वासार्ह क्लिअरन्स मिळण्याची शक्यता कमी असेल तर पीसीएनएलचा वापर केला जातो. बीएयूएसनुसार पीसीएनएल ही कीहोल पद्धत आहे, ज्यात एक्स-रे किंवा अल्ट्रासाऊंड गाइडन्सखाली किडनीला पंक्चर करून स्टोन तोडण्यासाठी आणि काढण्यासाठी इन्स्ट्रुमेंट्स आत नेले जातात.

पीसीएनएल सर्जरी कोणाला लागू शकते?

खालील परिस्थितीत युरोलॉजिस्ट पीसीएनएलचा सल्ला देऊ शकतो:

• २ सेमीपेक्षा मोठा किडनी स्टोन.
• स्टॅगहॉर्न कॅल्क्युलस — किडनीचा मोठा भाग व्यापणारा फांद्यांसारखा स्टोन.
• किडनीमध्ये अनेक स्टोन.
• मोठा लोअर पोल किडनी स्टोन.
• सीटी स्कॅनवर जास्त डेन्सिटी असलेला हार्ड स्टोन.
• हायड्रोनेफ्रोसिस करणारा स्टोन — म्हणजे युरिन ब्लॉकेजमुळे किडनीला आलेली सूज.
• पुन्हा पुन्हा युरिन इन्फेक्शनसोबत असलेला स्टोन.
• आरआयआरएस, यूआरएसएल, ईएसडब्ल्यूएल किंवा पूर्वीच्या पीसीएनएलनंतर उरलेला मोठा रेसिड्युअल स्टोन.
• सिंगल फंक्शनिंग किडनीमध्ये मोठा स्टोन, जिथे प्रभावी क्लिअरन्स महत्त्वाची आहे.

स्टोनचा आकार महत्त्वाचा आहे, पण तो एकमेव घटक नाही. स्टोनची जागा, किडनी अॅनाटॉमी, युरिन इन्फेक्शन, किडनी फंक्शन, डायबेटीस, ब्लड थिनर्स, पूर्वीची सर्जरी आणि अॅनेस्थेशिया फिटनेस यांवरही निर्णय अवलंबून असतो.

अनेक मोठ्या किडनी स्टोनसाठी पीसीएनएल का पसंत केले जाते?

२ सेमीपेक्षा मोठ्या स्टोनमध्ये पीसीएनएलने मोठा स्टोन बर्डन थेट काढता येतो, म्हणून ते अनेकदा पसंत केले जाते. ईएसडब्ल्यूएलसाठी अनेक सिटिंग लागू शकतात आणि फ्रॅगमेंट्स उरू शकतात. निवडक केसांमध्ये आरआयआरएस उपयोगी असू शकते, पण मोठ्या स्टोनसाठी स्टेज्ड प्रोसीजर्स लागू शकतात. ईएयू गाइडलाइन्सनुसार २० मिमीपेक्षा मोठ्या स्टोनसाठी प्रामुख्याने पीसीएनएल करावे, कारण शॉक वेव्ह ट्रीटमेंटला अनेक सेशन्स लागू शकतात आणि स्टोन फ्रॅगमेंट्समुळे ब्लॉकेज होऊ शकते.

औषधे किंवा ऑब्झर्वेशन कधी पुरेसे नसते?

मोठा किडनी स्टोन नैसर्गिकरित्या पास होऊ शकतो का किंवा औषधांनी विरघळू शकतो का, असा प्रश्न अनेक रुग्ण विचारतात.

औषधे वेदना, इन्फेक्शन किंवा निवडक युरिक अॅसिड स्टोनमध्ये मदत करू शकतात. पण बहुतेक मोठे कॅल्शियम स्टोन टॅब्लेट्सने विरघळत नाहीत. लहान, स्थिर आणि नॉन-ऑब्स्ट्रक्टिंग स्टोनमध्ये ऑब्झर्वेशन योग्य असू शकते; पण स्टोन मोठा, वाढणारा, इन्फेक्टेड, वेदनादायक किंवा युरिन फ्लो ब्लॉक करणारा असेल तर फक्त ऑब्झर्वेशन सहसा योग्य नसते.

मोठ्या स्टोनसोबत ताप, किडनीची सूज किंवा युरिनमध्ये पू असेल तर दुर्लक्ष करू नका. इन्फेक्टेड ऑब्स्ट्रक्शन धोकादायक होऊ शकते आणि अंतिम स्टोन सर्जरीपूर्वी तातडीचे ड्रेनेज लागू शकते.

पीसीएनएल सर्जरी कशी केली जाते?

पीसीएनएल साधारणपणे जनरल अॅनेस्थेशियाखाली केली जाते.

सामान्य स्टेप्स:

१. प्री-ऑपरेटिव्ह प्लॅनिंग

स्टोनचा आकार, जागा, डेन्सिटी, किडनी अॅनाटॉमी आणि सर्वात सुरक्षित अॅक्सेस रूट पाहण्यासाठी सीटी केयूबी रिव्ह्यू केला जातो.

२. युरिन आणि ब्लड टेस्ट्स

सर्जरीपूर्वी युरिन रुटीन, युरिन कल्चर, क्रिएटिनिन, सीबीसी आणि कोअॅग्युलेशन प्रोफाइल तपासले जातात. युरिन कल्चरमध्ये इन्फेक्शन आढळल्यास सर्जरीपूर्वी अँटिबायोटिक्स दिली जातात.

३. अॅनेस्थेशिया

ऑपरेशनदरम्यान तुम्ही झोपेत असता आणि वेदना जाणवत नाहीत.

४. किडनी पंक्चर

अल्ट्रासाऊंड किंवा एक्स-रे गाइडन्सखाली पाठीकडून किंवा बाजूकडून किडनीला पंक्चर केले जाते.

५. ट्रॅक डायलेटेशन

पंक्चर ट्रॅक हळूहळू रुंद केला जातो, जेणेकरून नेफ्रोस्कोप — किडनीचा टेलिस्कोप — किडनीत जाऊ शकेल.

६. स्टोन फ्रॅगमेंटेशन

लेझर, अल्ट्रासॉनिक किंवा न्यूमॅटिक एनर्जी वापरून स्टोन तोडला जातो.

७. स्टोन रिमूव्हल

इन्स्ट्रुमेंट्स, सक्शन किंवा इरिगेशनच्या मदतीने स्टोनचे तुकडे बाहेर काढले जातात.

८. ड्रेनेजचा निर्णय

ब्लीडिंग, सूज, इन्फेक्शन रिस्क, उरलेले फ्रॅगमेंट्स आणि सर्जनच्या निर्णयानुसार डीजे स्टेंट, नेफ्रोस्टॉमी ट्यूब किंवा युरिनरी कॅथेटर ठेवला जाऊ शकतो.

स्टँडर्ड पीसीएनएल, मिनी-पीसीएनएल आणि ट्यूबलेस पीसीएनएल

पीसीएनएलचे वेगवेगळे प्रकार आहेत. योग्य पर्याय स्टोन बर्डन, किडनी अॅनाटॉमी आणि सेफ्टीवर अवलंबून असतो.

ईएयू गाइडलाइन्सनुसार लहान इन्स्ट्रुमेंट्समुळे ब्लड लॉस कमी होऊ शकतो, पण ऑपरेटिव्ह टाइम वाढू शकतो. निवडक अनकॉम्प्लिकेटेड केसांमध्ये ट्यूबलेस पीसीएनएलचा विचार केला जाऊ शकतो.

मला डीजे स्टेंट, कॅथेटर किंवा नेफ्रोस्टॉमी ट्यूब लागेल का?

तात्पुरते एक किंवा अधिक ट्यूब्स लागू शकतात.

युरिनरी कॅथेटर

सर्जरीनंतर कॅथेटर ब्लॅडरमधून युरिन ड्रेन करतो. तो साधारणपणे तात्पुरता असतो.

डीजे स्टेंट

डीजे स्टेंट ही किडनीपासून ब्लॅडरपर्यंत ठेवलेली आतली ट्यूब आहे. सूज कमी होत असताना ती युरिनचा ड्रेनेज चालू ठेवण्यास मदत करते. स्टेंटमुळे लघवी करताना जळजळ, वारंवार लघवी, अर्जन्सी, युरिनमध्ये रक्त आणि बाजूला वेदना होऊ शकतात.

नेफ्रोस्टॉमी ट्यूब

नेफ्रोस्टॉमी ट्यूब पाठीकडून बाहेर येते आणि किडनीतील युरिन थेट बाहेर ड्रेन करते. ब्लीडिंग रिस्क, इन्फेक्शन रिस्क, उरलेला स्टोन, कठीण अॅक्सेस, युरिन लीक किंवा सेकंड-लुक प्रोसीजरची शक्यता असल्यास ती ठेवली जाऊ शकते.

ट्यूब लागेल की नाही हे अनेकदा सर्जरीदरम्यान ठरते; फक्त सर्जरीपूर्वीच ठरत नाही.

पीसीएनएल कधी पुढे ढकलली जाऊ शकते?

खालील परिस्थितीत पीसीएनएल पुढे ढकलली जाऊ शकते:

• अॅक्टिव्ह युरिन इन्फेक्शन.
• ब्लॉक झालेल्या किडनीसोबत ताप.
• कंट्रोलमध्ये नसलेला डायबेटीस किंवा ब्लड प्रेशर.
• ब्लड थिनर सुरक्षितपणे मॅनेज न होणे.
• ब्लीडिंग डिसऑर्डर.
• प्रेग्नन्सी.
• रुग्ण अॅनेस्थेशियासाठी फिट नसणे.
• किडनीमध्ये किंवा पंक्चरच्या मार्गावर ट्यूमरचा संशय.

इन्फेक्टेड ऑब्स्ट्रक्शन असल्यास पहिला टप्पा इमर्जन्सी डीजे स्टेंटिंग किंवा नेफ्रोस्टॉमी ड्रेनेज असू शकतो. इन्फेक्शन कंट्रोल झाल्यानंतरच डिफिनिटिव्ह पीसीएनएल केली जाते. ईएयू गाइडलाइन्स इन्फेक्टेड ऑब्स्ट्रक्टेड सिस्टीममध्ये तातडीचे डिकम्प्रेशन आणि सेप्सिस कंट्रोल होईपर्यंत डिफिनिटिव्ह स्टोन ट्रीटमेंट पुढे ढकलण्याचे समर्थन करतात.

पीसीएनएल सर्जरीचे फायदे

मोठ्या किडनी स्टोनची प्रभावी क्लिअरन्स हा पीसीएनएलचा मुख्य फायदा आहे.

संभाव्य फायदे:

• मोठा स्टोन बर्डन थेट काढता येतो.
• स्टॅगहॉर्न आणि कॉम्प्लेक्स स्टोनसाठी उपयुक्त.
• अनेक प्रोसीजर्सची गरज कमी होऊ शकते.
• ऑब्स्ट्रक्शन आणि इन्फेक्शनचा स्त्रोत ट्रीट करण्यात मदत होते.
• बहुतेक रुग्णांमध्ये ओपन स्टोन सर्जरी टाळता येते.
• रिस्क ऑफ रिकरन्स कमी करण्याच्या प्लॅनसाठी स्टोन अॅनालिसिस करता येतो.
• ऑब्स्ट्रक्शन किंवा इन्फेक्शन असल्यास किडनी फंक्शन वाचवण्यात मदत होऊ शकते.

पीसीएनएल, आरआयआरएस आणि यूआरएसएलसारखे एंडोस्कोपिक पर्याय उपलब्ध असल्यामुळे आता ओपन स्टोन सर्जरी क्वचितच लागते. एंडोस्कोपिक पर्याय फेल झाल्यास किंवा ते काम करण्याची शक्यता कमी असल्यास निवडक परिस्थितीतच ओपन किंवा लॅप्रोस्कोपिक स्टोन सर्जरीचा विचार केला जातो.

रिस्क आणि संभाव्य कॉम्प्लिकेशन्स

पीसीएनएल प्रभावी आहे, पण ती किडनीची सर्जरी आहे. रिस्क स्टोनचा आकार, इन्फेक्शन, पंक्चरची संख्या, किडनी अॅनाटॉमी, ब्लड थिनर्स आणि एकूण आरोग्यावर अवलंबून असते.

संभाव्य रिस्क:

• युरिनमध्ये रक्त दिसणे.
• ब्लीडिंगमुळे ब्लड ट्रान्सफ्युजनची गरज पडणे.
• ताप किंवा इन्फेक्शन.
• सेप्सिस, विशेषतः इन्फेक्टेड स्टोनमध्ये.
• युरिन लीक.
• रेसिड्युअल स्टोन फ्रॅगमेंट्स.
• दुसरी सिटिंग, आरआयआरएस, यूआरएसएल किंवा ईएसडब्ल्यूएलची गरज पडणे.
• डीजे स्टेंटमुळे होणारी अस्वस्थता.
• नेफ्रोस्टॉमी ट्यूबमुळे होणारी अस्वस्थता.
• अॅनाटॉमीनुसार क्वचित जवळच्या अवयवांना इजा — उदा. बाउल, फुफ्फुसाच्या आवरणाला, लिव्हर किंवा स्प्लीनला.
• अॅनेस्थेशियाशी संबंधित रिस्क.

ईएयूने ताप, ब्लीडिंग, सेप्सिस, थोरॅसिक कॉम्प्लिकेशन्स, ऑर्गन इन्ज्युरी आणि युरिनोमा हे पीसीएनएलचे ओळखलेले कॉम्प्लिकेशन्स म्हणून नमूद केले आहेत. पोस्ट-पीसीएनएल इन्फेक्शनचा अंदाज मिडस्ट्रीम युरिन कल्चरपेक्षा स्टोन कल्चर किंवा रेनल पेल्विक युरिन कल्चर अधिक चांगला देऊ शकतो, असेही नमूद केले आहे.

पीसीएनएल सर्जरीनंतर रिकव्हरी

रिकव्हरी स्टोनचा आकार, इन्फेक्शन, ब्लीडिंग, पंक्चरची संख्या, उरलेले फ्रॅगमेंट्स, स्टेंटची लक्षणे आणि एकूण आरोग्यावर अवलंबून असते.

तुमच्या ट्रीटिंग डॉक्टरांनी परवानगी दिल्याशिवाय जड वजन उचलणे, स्ट्रेन्युअस एक्सरसाइज, ब्लड थिनर्स पुन्हा सुरू करणे किंवा लांब प्रवास करणे टाळा.

पीसीएनएलनंतर फॉलो-अप

पीसीएनएल सध्याचा स्टोन काढते; पण शरीराची पुन्हा स्टोन बनवण्याची प्रवृत्ती दूर करत नाही. म्हणून फॉलो-अप महत्त्वाचा आहे.

युरोलॉजिस्ट पुढील टेस्ट्स सांगू शकतात:

• उरलेले फ्रॅगमेंट्स तपासण्यासाठी यूएसजी केयूबी किंवा सीटी केयूबी.
• स्टोन एक्स-रेमध्ये दिसत असल्यास एक्स-रे KUB.
• डीजे स्टेंट ठेवला असल्यास त्याचे रिमूव्हल.
• इन्फेक्शन होते असल्यास युरिन कल्चर.
• किडनी फंक्शन तपासण्यासाठी सीरम क्रिएटिनिन.
• स्टोन अॅनालिसिस.
• वारंवार, दोन्ही किडनीतील, अनेक किंवा हाय-रिस्क स्टोनमध्ये मेटाबॉलिक इव्हॅल्युएशन.
• स्टोनच्या प्रकारानुसार डायट आणि फ्लुइड सल्ला.

एनआयडीडीकेनुसार किडनी स्टोनची प्रिव्हेन्शन स्टोनच्या प्रकारावर अवलंबून असते आणि त्यात फ्लुइड इनटेक, सोडियम, अॅनिमल प्रोटीन, कॅल्शियम किंवा ऑक्सलेटचे सेवन बदलावे लागू शकते.

पीसीएनएल सर्जरीसाठी युरोलॉजी इव्हॅल्युएशन कधी घ्यावे?

मोठा किडनी स्टोन, स्टॅगहॉर्न स्टोन, किडनीची सूज, वारंवार युरिन इन्फेक्शन किंवा आधीच्या ट्रीटमेंटनंतर उरलेला स्टोन असल्यास सर्जरी निवडण्यापूर्वी सीटी स्कॅन युरोलॉजिस्टकडून रिव्ह्यू करून घेणे योग्य आहे.

तुमचे स्कॅन आणि रिपोर्ट्स घेऊन युरोलॉजिस्टकडे इव्हॅल्युएशनसाठी जा. तुमच्यासाठी पीसीएनएल, मिनी-पीसीएनएल, आरआयआरएस, स्टेज्ड सर्जरी, आधी इमर्जन्सी ड्रेनेज किंवा ऑब्झर्वेशन यापैकी कोणता पर्याय सुरक्षित आणि योग्य आहे हे ठरवणे हा उद्देश आहे.

कन्सल्टेशनसाठी काय आणावे?

कृपया उपलब्ध असल्यास हे रिपोर्ट्स आणा:

• सीटी KUB फिल्म आणि रिपोर्ट.
• यूएसजी केयूबी रिपोर्ट.
• केले असल्यास एक्स-रे केयूबी.
• युरिन रुटीन आणि युरिन कल्चर.
• सीरम क्रिएटिनिन आणि किडनी फंक्शन टेस्ट्स.
• उपलब्ध असल्यास सीबीसी आणि कोअॅग्युलेशन प्रोफाइल.
• ब्लड शुगर आणि बीपी रेकॉर्ड्स.
• पूर्वीच्या स्टोन सर्जरीचे रेकॉर्ड्स.
• असल्यास डीजे स्टेंट किंवा नेफ्रोस्टॉमीचे डिटेल्स.
• सध्याची औषधे, विशेषतः ब्लड थिनर्स, डायबेटीसची औषधे, बीपीची औषधे आणि अँटिबायोटिक्स.
• ताप किंवा युरिन इन्फेक्शनचे रेकॉर्ड्स.
• उपलब्ध असल्यास आधीचा स्टोन अॅनालिसिस रिपोर्ट.

मोठ्या किडनी स्टोनसाठी पीसीएनएल सर्जरीबद्दल एफएक्यूज

संबंधित वाचन

• किडनी पेल्विस स्टोन ट्रीटमेंट: ईएसडब्ल्यूएल, आरआयआरएस की पीसीएनएल?
• किडनी स्टोनसाठी आरआयआरएस सर्जरी
• मोठ्या किडनी स्टोनसाठी पीसीएनएल vs मिनी-पीसीएनएल: कोणती सर्जरी चांगली?
• २ सेमी किडनी स्टोनची ट्रीटमेंट: पीसीएनएल, आरआयआरएस की ईएसडब्ल्यूएल?
• स्टॅगहॉर्न किडनी स्टोन: लक्षणे आणि ट्रीटमेंट
• किडनी स्टोनसाठी युरोलॉजिस्ट
• पीसीएनएल सर्जरी

संदर्भ

• American Urological Association. Surgical Management of Kidney and Ureteral Stones guideline https://www.auanet.org/guidelines-and-quality/guidelines/surgical-management-of-kidney-and-ureteral-stones
• European Association of Urology. EAU Guidelines on Urolithiasis https://uroweb.org/guidelines/urolithiasis/chapter/guidelines
• British Association of Urological Surgeons. Percutaneous keyhole removal of stones from kidney patient information https://www.baus.org.uk/patients/information_leaflets/184/percutaneous_keyhole_removal_of_stones_from_kidney
• Urology Care Foundation. Kidney Stones: Symptoms, Diagnosis & Treatment https://www.urologyhealth.org/urology-a-z/k/kidney-stones
• NIDDK. Eating, Diet, & Nutrition for Kidney Stones https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/kidney-stones/eating-diet-nutrition