यूआरएसएल, आरआयआरएस किंवा पीसीएनएलसारख्या किडनी स्टोन सर्जरीनंतर डीजे स्टेंट पेन कॉमन आहे. त्यामुळे बाजूला पेन, खालच्या पोटात पेन, बर्निंग युरिन, फ्रिक्वेंट युरिनेशन, अर्जन्सी आणि युरिनमध्ये थोडे रक्त होऊ शकते. स्टेंट युरेटर आणि ब्लॅडरला इरिटेट करत असल्यामुळे ही लक्षणे होतात. सौम्य लक्षणे अपेक्षित असतात; पण ताप, सहन न होणारा पेन, वाढते ब्लीडिंग, लघवी न होणे किंवा स्टेंट बाहेर सरकणे दुर्लक्षित करू नये. BAUS नुसार सतत सहन न होणारा पेन, इन्फेक्शनची लक्षणे, युरिनमध्ये लक्षणीय वाढलेले रक्त किंवा स्टेंट डिस्लॉजमेंट असल्यास अर्जंट मेडिकल संपर्क आवश्यक आहे.

डीजे स्टेंट म्हणजे काय?

डीजे स्टेंट, ज्याला डबल-जे स्टेंट किंवा युरेटेरिक स्टेंटही म्हणतात, हा युरेटरमध्ये ठेवला जाणारा पातळ पोकळ ट्यूब आहे. युरेटर म्हणजे किडनीपासून ब्लॅडरपर्यंत युरिन नेणारी नळी.

स्टेंटच्या दोन्ही टोकांना कर्ल असतात. एक कर्ल किडनीमध्ये आणि दुसरा ब्लॅडरमध्ये राहतो. यामुळे स्टेंट जागेवर राहतो आणि युरेटर हील होत असताना किंवा सूज कमी होत असताना किडनीपासून ब्लॅडरपर्यंत युरिन फ्लो सुरू राहतो.

युरोलॉजिस्ट पुढील परिस्थितीत डीजे स्टेंट ठेवू शकतो:

• युरेटर स्टोनसाठी यूआरएसएल.
• किडनी स्टोनसाठी आरआयआरएस.
• मोठ्या किडनी स्टोनसाठी पीसीएनएल.
• स्टोन सर्जरीनंतर युरेटरची सूज.
• युरिनरी ब्लॉकेजसोबत इन्फेक्शन.
• युरेटर इन्ज्युरी किंवा नॅरोइंग.
• तात्पुरते युरिन फ्लो ब्लॉक करू शकणारे स्टोन फ्रॅगमेंट्स.

स्टेंट उपयोगी असतो; पण आत असताना डिसकम्फर्ट होऊ शकतो.

डीजे स्टेंट पेन का होतो?

डीजे स्टेंट हा सेन्सिटिव्ह युरिनरी पॅसेजमधील फॉरेन बॉडी असल्यामुळे पेन होतो. वरचे टोक किडनीच्या बाजूला आणि खालचे टोक ब्लॅडरला इरिटेट करू शकते.

पेन पुढील वेळी वाढू शकतो:

• लघवी करताना.
• लघवीच्या शेवटी.
• चालल्यानंतर.
• जिने चढल्यानंतर.
• लाँग ट्रॅव्हलनंतर.
• हेवी अॅक्टिव्हिटीनंतर.
• ब्लॅडर भरलेला असताना.
• कमी पाणी घेतल्यामुळे युरिन कॉन्सन्ट्रेटेड असताना.

BAUS नुसार युरेटेरिक स्टेंटमुळे किडनी एरिया, ग्रोइन, युरेथ्रा किंवा जेनिटल भागात पेन होऊ शकतो आणि फिजिकल अॅक्टिव्हिटीनंतर किंवा लघवी केल्यानंतर लक्षणे अधिक जाणवू शकतात.

लघवी करताना किडनी पेन का होतो?

डीजे स्टेंट असताना हा सर्वात कॉमन कम्प्लेंट्सपैकी एक आहे.

लघवी करताना ब्लॅडर युरिन बाहेर ढकलण्यासाठी कॉन्ट्रॅक्ट होते. स्टेंट ब्लॅडरपासून किडनीपर्यंत जोडलेला असल्यामुळे प्रेशर स्टेंटच्या मार्गाने वर जाऊ शकतो. त्यामुळे विशेषतः लघवीच्या शेवटी बाजूला किंवा पाठीमध्ये ओढल्यासारखा, क्रॅम्पिंग किंवा शार्प पेन होऊ शकतो.

हा पेन चिंताजनक वाटू शकतो. पण तो सौम्य ते मध्यम, मुख्यतः लघवी करताना होणारा आणि ताप, उलट्या किंवा वाढता पेन नसल्यास तो नवीन इमर्जन्सीपेक्षा स्टेंट-संबंधित डिसकम्फर्ट असण्याची शक्यता जास्त असते.

डीजे स्टेंट पेनची लक्षणे

Urology Care Foundation नुसार लघवी करताना जळजळ किंवा पेन, लोअर बॅक डिसकम्फर्ट आणि युरिनमध्ये रक्त ही कॉमन स्टेंट-संबंधित लक्षणे आहेत.

डीजे स्टेंट पेन: काय नॉर्मल आणि काय नॉर्मल नाही?

सौम्य लक्षणे अनेकदा प्रिस्क्राइब औषधे, फ्लुइड्स आणि अॅक्टिव्हिटी अॅडजस्टमेंटने मॅनेज करता येतात. पण इन्फेक्शन, ब्लॉकेज, सिव्हिअर ब्लीडिंग किंवा स्टेंट डिस्प्लेसमेंट घरी ऑब्झर्व करू नये. BAUS नुसार ताप, वाढता पेन, ब्लॅडर रिकामा करण्यात अडचण, वाढते ब्लीडिंग किंवा स्टेंट डिस्लॉजमेंट असल्यास अर्जंट मेडिकल संपर्क आवश्यक आहे.

डीजे स्टेंट पेन रिलीफ: काय मदत करू शकते?

१. पाणी नियमितपणे प्या

किडनी, हार्ट किंवा इतर मेडिकल कंडिशनमुळे डॉक्टरांनी फ्लुइड्स रिस्ट्रिक्ट केले नसतील तर दिवसभर नियमित फ्लुइड्स घ्या.

अनेक स्टेंट पेशंटसाठी BAUS साधारण १.५–२ लिटर फ्लुइड्स रोज घेण्याचा सल्ला देते, ज्यामुळे इन्फेक्शन रिस्क आणि युरिनमधील रक्त कमी करण्यास मदत होऊ शकते.

एकदम खूप मोठ्या प्रमाणात पाणी पिऊ नका. खूप भरलेला ब्लॅडर अर्जन्सी, फ्रिक्वेन्सी आणि ब्लॅडर पेन वाढवू शकतो.

२. प्रिस्क्राइब पेन मेडिसिन्स योग्य प्रकारे घ्या

पेन मेडिसिन्स मदत करू शकतात; पण सर्वात सुरक्षित पर्याय किडनी फंक्शन, अॅसिडिटी, ब्लीडिंग रिस्क, वय आणि इतर औषधांवर अवलंबून असतो.

किडनी स्टोन सर्जरीनंतर हे विशेष महत्त्वाचे आहे. पेन वाढत असेल, युरिन आउटपुट कमी होत असेल किंवा ताप/उलट्या असतील तर वारंवार स्वतःहून औषधे घेणे टाळा.

३. स्टेंट-सिम्प्टम मेडिसिन्सबद्दल विचारा

काही पेशंटना युरेटर किंवा ब्लॅडर रिलॅक्स करणाऱ्या औषधांनी फायदा होतो. EAU गाइडलाइन मटेरियलनुसार अल्फा-ब्लॉकर्स स्टेंट-संबंधित लक्षणे आणि कॉलिक एपिसोड्स कमी करू शकतात.

रिसर्च रिव्ह्यूजही सांगतात की निवडक पेशंटमध्ये अल्फा-ब्लॉकर्समुळे युरेटेरिक स्टेंट-संबंधित युरिनरी सिम्प्टम्स, पेन आणि क्वालिटी-ऑफ-लाईफवरील परिणाम कमी होऊ शकतो; मात्र फायदा प्रत्येकामध्ये वेगळा असू शकतो.

तीव्र अर्जन्सी, फ्रिक्वेन्सी किंवा ब्लॅडर क्रॅम्प्स असलेल्या निवडक पेशंटमध्ये इतर ब्लॅडर-रिलॅक्सिंग औषधे विचारात घेतली जाऊ शकतात. लो बीपी, चक्कर, ग्लॉकोमा, कॉन्स्टिपेशन, युरिनरी रिटेन्शन रिस्क किंवा अनेक औषधे सुरू असल्यास ती फक्त मेडिकल अॅडव्हाइसने घ्यावीत.

४. काही दिवस हेवी अॅक्टिव्हिटी कमी करा

सर्जरी रिकव्हरी परवानगी देत असेल तर हलके चालणे सहसा ठीक आहे. पण अॅक्टिव्हिटीनंतर पेन किंवा युरिनमध्ये रक्त वाढत असल्यास पुढील गोष्टी कमी करा:

• हेवी लिफ्टिंग.
• रनिंग.
• सायकलिंग.
• लांब जिने चढणे.
• लाँग बम्पी ट्रॅव्हल.
• इंटेन्स जिम वर्कआउट्स.
• अचानक जर्की मूव्हमेंट्स.

BAUS नुसार स्टेंट असताना काही पेशंटमध्ये स्पोर्ट्स किंवा स्ट्रेन्युअस अॅक्टिव्हिटीमुळे किडनी एरिया पेन आणि युरिनमध्ये रक्त वाढू शकते.

५. काही काळ ब्लॅडर इरिटंट्स टाळा

चहा, कॉफी, कोला, अल्कोहोल, खूप तिखट अन्न आणि डिहायड्रेशन काही पेशंटमध्ये अर्जन्सी किंवा जळजळ वाढवू शकतात.

कठोर “स्टेंट डायट” आवश्यक नाही. पण तीव्र जळजळ, अर्जन्सी किंवा फ्रिक्वेन्सी असल्यास काही दिवस ब्लॅडर इरिटंट्स कमी केल्याने मदत होऊ शकते.

६. मसल-टाईप डिसकम्फर्टसाठी उष्णता सावधपणे वापरा

खालच्या पोटावर किंवा पाठीवर वॉर्म कॉम्प्रेस काही पेशंटमध्ये क्रॅम्पसारखा डिसकम्फर्ट कमी करू शकतो. फ्रेश वुंड, ड्रेसिंग किंवा नंब स्किनवर थेट उष्णता देऊ नका.

ताप, उलट्या, तीव्र पेन किंवा वाढती लक्षणे असल्यास मेडिकल रिव्ह्यूच्या ऐवजी उष्णता वापरू नका.

७. स्टेंटचा थ्रेड ओढू नका

काही डीजे स्टेंटमध्ये लघवीच्या मार्गातून बाहेर येणारा थ्रेड असतो. युरोलॉजिस्टने स्वतः काढण्याची खास सूचना दिली नसल्यास तो ओढू नका.

थ्रेड हलला, स्टेंट बाहेर सरकला किंवा पडला तर युरोलॉजिस्टशी संपर्क करा. BAUS नुसार धुणे, लघवी किंवा फिजिकल अॅक्टिव्हिटीदरम्यान थ्रेड डिस्लॉज होणार नाही याची काळजी घ्यावी.

डीजे स्टेंट पेनसाठी काय करू नये?

या सामान्य चुका टाळा:

• तापाकडे दुर्लक्ष करू नका.
• स्टेंट रिमूव्हल सतत पुढे ढकलू नका.
• मेडिकल अॅडव्हाइसशिवाय अँटिबायोटिक्स घेऊ नका.
• किडनी फंक्शन न तपासता वारंवार पेनकिलर्स घेऊ नका.
• ब्लीडिंग वाढत असल्यास हेवी एक्सरसाइज करू नका.
• स्टेंटचा थ्रेड ओढू नका.
• प्रत्येक तीव्र पेन “नॉर्मल स्टेंट पेन” आहे असे समजू नका.
• स्टोन सर्जरीनंतरचा फॉलो-अप चुकवू नका.

डीजे स्टेंट सहसा तात्पुरता असतो. तो कधी काढायचा किंवा बदलायचा हे माहित असणे हा सर्वात महत्त्वाचा सेफ्टी स्टेप आहे.

डीजे स्टेंट पेन किती दिवस राहतो?

स्टेंट काढेपर्यंत डीजे स्टेंट पेन राहू शकतो; त्याची तीव्रता व्यक्तीनुसार बदलते.

काही पेशंटना २–३ दिवसांत खूप बरे वाटते. इतरांना स्टेंट काढेपर्यंत जळजळ, अर्जन्सी, फ्रिक्वेन्सी, युरिनमध्ये रक्त किंवा साईड पेन राहू शकतो.

रिमूव्हलचे टायमिंग स्टेंट का ठेवला यावर अवलंबून असते. काही स्टेंट काही दिवसांत, तर काही काही आठवड्यांनी काढले जातात. BAUS नुसार स्टेंट ठेवून ४–६ आठवडे झाले आणि रिमूव्हलबाबत माहिती मिळाली नसेल तर युरोलॉजी डिपार्टमेंटशी संपर्क करावा.

रिमूव्हल डेट विसरू नका. विसरलेल्या स्टेंटवर एन्क्रस्टेशन म्हणजे क्रिस्टल किंवा स्टोनसारखा पदार्थ जमा होऊन रिमूव्हल कठीण होऊ शकते.

युरोलॉजिस्टला कधी कॉल करावे?

खालीलपैकी काही असल्यास युरोलॉजिस्टला कॉल करा किंवा अर्जंट मेडिकल केअर घ्या:

• ताप.
• चिल्स.
• सतत तीव्र पेन.
• वाढत जाणारा पेन.
• पेनसोबत व्हॉमिटिंग.
• तापासोबत युरिन करताना जळजळ.
• लघवी करण्यास अडचण.
• युरिन न होणे.
• युरिनमध्ये जास्त रक्त.
• युरिनमध्ये ब्लड क्लॉट्स येणे.
• स्टेंट बाहेर सरकणे.
• स्टेंटचा थ्रेड चुकून ओढला जाणे.
• अशक्तपणा, चक्कर किंवा खूप आजारी वाटणे.

ही लक्षणे इन्फेक्शन, ब्लॉकेज, सिग्निफिकंट ब्लीडिंग, स्टेंट डिस्प्लेसमेंट किंवा दुसरा प्रॉब्लेम दर्शवू शकतात आणि तपासणी आवश्यक आहे.

डीजे स्टेंट काढल्यानंतर काय होते?

डीजे स्टेंट रिमूव्हलनंतर थोड्या वेळासाठी सौम्य जळजळ, फ्रिक्वेन्सी, युरिनमध्ये थोडे रक्त किंवा क्रॅम्पसारखा पेन होऊ शकतो. स्टेंट काढल्यानंतर अनेक पेशंटना खूप बरे वाटते.

रिमूव्हलनंतर ताप, तीव्र पेन, जास्त ब्लीडिंग, उलट्या किंवा लघवी न होणे असल्यास अर्जंट मेडिकल केअर आवश्यक आहे.

डीजे स्टेंट पेनसाठी युरोलॉजी इव्हॅल्युएशन कधी घ्यावे?

तीव्र डीजे स्टेंट पेन, ताप, युरिनमध्ये रक्त, सतत बर्निंग युरिन किंवा स्टेंट रिमूव्हल टायमिंगबद्दल गोंधळ असल्यास युरोलॉजी रिव्ह्यू महत्त्वाचा आहे.

सर्जरी पेपर्स आणि स्टेंटची माहिती सोबत आणून इव्हॅल्युएशन घ्या.

लक्षणांनुसार युरोलॉजिस्ट पुढील तपासण्या सुचवू शकतो:

• युरिन रुटीन.
• युरिन कल्चर.
• सीरम क्रिएटिनिन.
• अल्ट्रासाऊंड केयूबी.
• एक्स-रे केयूबी.
• गरजेनुसार सीटी केयूबी.

कन्सल्टेशन चेकलिस्ट

डीजे स्टेंट पेन कन्सल्टेशनसाठी ही कागदपत्रे आणा:

• सर्जरी डिस्चार्ज समरी.
• डीजे स्टेंट इन्सर्शनची तारीख.
• प्लॅन केलेली स्टेंट रिमूव्हल डेट.
• यूएसजी केयूबी, एक्स-रे केयूबी किंवा सीटी केयूबी रिपोर्ट्स.
• युरिन रुटीन रिपोर्ट.
• केले असल्यास युरिन कल्चर रिपोर्ट.
• सीरम क्रिएटिनिन रिपोर्ट.
• सध्याच्या औषधांची यादी.
• ताप, पेनचे टायमिंग आणि युरिनच्या रंगाची माहिती.
• ब्लीडिंग अधूनमधून होत असल्यास युरिनच्या रंगाचा फोटो.

एफएक्यूज

संबंधित वाचन

• युरेटेरिक स्टोनसाठी यूआरएसएल सर्जरी: प्रोसीजर, डीजे स्टेंट आणि रिकव्हरी
• मोठ्या किडनी स्टोनसाठी पीसीएनएल सर्जरी
• यूआरएसएल सर्जरीनंतर पेन: काय नॉर्मल आहे?
• डीजे स्टेंट असताना काम करू शकतो का?
• किडनी स्टोन सर्जरीनंतर सेक्स: कधी सुरक्षित आहे?
• किडनी स्टोन ट्रीटमेंट
• आरआयआरएस सर्जरी

संदर्भ