प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेनंतर लैंगिक कार्य
प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेनंतर लैंगिक कार्यावर काय परिणाम होईल हे प्रामुख्याने कोणती शस्त्रक्रिया झाली यावर अवलंबून असते. TURP, बायपोलर TURP किंवा HoLEPसारख्या BPH शस्त्रक्रियेनंतर बहुतेक पुरुषांमध्ये इरेक्शन साधारण पूर्वीसारखेच राहते; मात्र इजॅक्युलेशन अनेकदा ड्राय होते किंवा वीर्याचे प्रमाण कमी होते. प्रोस्टेट कॅन्सरसाठी रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमीनंतर इरेक्शनच्या समस्या अधिक सामान्य असतात, कारण इरेक्शन नियंत्रित करणाऱ्या नर्व्ह्ज प्रोस्टेटच्या अगदी जवळून जातात. ऑर्गॅझम होऊ शकतो, पण वीर्य बाहेर येत नाही. या बदलांचा अर्थ पुरुषत्व कमी झाले असा नाही. मात्र पुढे मूल होण्याची इच्छा, इजॅक्युलेशन किंवा लैंगिक आत्मविश्वास महत्त्वाचा असेल तर शस्त्रक्रियेपूर्वी याबद्दल स्पष्ट चर्चा करणे आवश्यक आहे.
सर्वप्रथम: तुमची कोणती प्रोस्टेट शस्त्रक्रिया झाली?
बहुतेक उत्तर याच प्रश्नावर ठरते.
| ही शस्त्रक्रिया झाली असेल तर | सहसा कशासाठी केली जाते? | लैंगिकदृष्ट्या सहसा काय बदलते? |
|---|---|---|
| TURP / बायपोलर TURP | वाढलेल्या प्रोस्टेटमुळे लघवीचा अडथळा | इजॅक्युलेशन अनेकदा ड्राय किंवा कमी होते; इरेक्शनवर सहसा मोठा परिणाम होत नाही |
| HoLEP / लेझर प्रोस्टेट सर्जरी | वाढलेला प्रोस्टेट, विशेषतः मध्यम किंवा मोठ्या आकाराचा | ड्राय इजॅक्युलेशन अतिशय सामान्य; इरेक्शन सहसा टिकून राहते |
| सिंपल प्रोस्टेटेक्टॉमी | खूप मोठा बिनाइन प्रोस्टेट | ड्राय इजॅक्युलेशन सामान्य; इरेक्शन वय आणि शस्त्रक्रियेपूर्वीच्या कार्यावर अवलंबून |
| रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमी | प्रोस्टेट कॅन्सर | इरेक्शनच्या समस्या, ड्राय ऑर्गॅझम आणि वंध्यत्व हे अपेक्षित महत्त्वाचे मुद्दे |
| रेडिएशन + हार्मोन थेरपी | प्रोस्टेट कॅन्सर | विशेषतः हार्मोन थेरपीमुळे लिबिडो आणि इरेक्शन कमी होऊ शकते |
अनेक पुरुष “डॉक्टर, माझी प्रोस्टेटची शस्त्रक्रिया झाली” एवढेच सांगतात. पण लघवीच्या अडथळ्यासाठी केलेली TURP आणि कॅन्सरसाठी केलेली रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमी या एकसारख्या शस्त्रक्रिया नाहीत. त्यांचे लैंगिक दुष्परिणाम खूप वेगळे असतात.
थोडक्यात: सहसा काय बदलते?
TURP किंवा HoLEPसारख्या BPH शस्त्रक्रियेनंतर बहुतेक पुरुषांमध्ये:
- लघवीचा प्रवाह सुधारतो.
- इरेक्शन साधारण पूर्वीसारखेच राहते.
- इजॅक्युलेशन अनेकदा ड्राय, कमी किंवा मागे मूत्राशयात जाणारे होते.
- ऑर्गॅझम होऊ शकतो.
- नैसर्गिकरीत्या गर्भधारणा होण्याची शक्यता कमी होऊ शकते.
प्रोस्टेट कॅन्सरच्या शस्त्रक्रियेनंतर अनेक पुरुषांमध्ये:
- सुरुवातीला इरेक्शन कमकुवत असते.
- सुधारणा होण्यासाठी काही महिने ते 2 वर्षे लागू शकतात.
- ऑर्गॅझमच्या वेळी वीर्य बाहेर येत नाही.
- नैसर्गिकरीत्या मूल होणे शक्य नसते.
- लैंगिक उत्तेजना किंवा ऑर्गॅझमच्या वेळी लघवी गळू शकते.
- लैंगिक कार्य सुधारण्यासाठी सक्रिय पुनर्वसनाची गरज लागू शकते.
बिनाइन प्रोस्टेट अडथळ्यासाठीच्या शस्त्रक्रियांवरील एका मोठ्या पुनरावलोकनात बहुतेक BPH शस्त्रक्रियांमुळे इरेक्टाइल फंक्शनवर सहसा मोठा परिणाम होत नाही; मात्र रेट्रोग्रेड इजॅक्युलेशन हा सामान्य दुष्परिणाम असल्याचे आढळले.
“लैंगिक कार्य” म्हणजे नेमके काय?
लैंगिक कार्य म्हणजे फक्त इरेक्शन नव्हे. त्यात पुढील गोष्टींचा समावेश होतो:
- लैंगिक इच्छा किंवा लिबिडो.
- इरेक्शन किती कडक आहे.
- इरेक्शन टिकवून ठेवता येते का.
- वीर्य बाहेर पडणे म्हणजे इजॅक्युलेशन.
- ऑर्गॅझमची भावना.
- प्रजननक्षमता.
- जोडीदारासोबत सहजता.
- शस्त्रक्रियेनंतरचा लैंगिक आत्मविश्वास.
- रक्तस्राव, लघवी गळणे किंवा “अपयश” याची भीती.
एखाद्या रुग्णाला चांगले इरेक्शन असूनही वीर्य बाहेर येत नसेल. दुसऱ्याला ड्राय ऑर्गॅझम असूनही लैंगिक आनंद सामान्य असेल. तर तिसऱ्याला प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेमुळे नव्हे, तर डायबेटिसमुळे इरेक्शनची अडचण असू शकते.
प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेनंतरचे लैंगिक समुपदेशन करताना इरेक्शन, इजॅक्युलेशन, ऑर्गॅझम आणि प्रजननक्षमता वेगवेगळे समजावून सांगणे आवश्यक आहे. एखादी प्रक्रिया इरेक्शन जपून ठेवू शकते, पण पुढे वीर्य बाहेर येण्याची प्रक्रिया मोठ्या प्रमाणात बदलू किंवा बंद होऊ शकते.
प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेनंतर काय सामान्य आणि काय असामान्य?
| लक्षण किंवा बदल | सहसा सामान्य? | काय करावे? |
|---|---|---|
| TURP/HoLEPनंतर वीर्य अजिबात किंवा खूप कमी बाहेर येणे | सामान्य | प्रजननक्षमता किंवा लैंगिक समाधानावर परिणाम होत असल्यास चर्चा करा |
| ऑर्गॅझम वेगळा वाटतो, पण वेदना नाहीत | सामान्य | वेळ, समायोजन आणि समुपदेशनाने अनेकदा त्रास कमी होतो |
| भीती, वेदना किंवा रक्तस्रावाच्या चिंतेमुळे तात्पुरती इरेक्शनची अडचण | होऊ शकते | बरे होण्यासाठी वेळ द्या; कायम राहिल्यास मदत घ्या |
| प्रोस्टेट कॅन्सर सर्जरीनंतर ऑर्गॅझमच्या वेळी थोडी लघवी गळणे | होऊ शकते | पेल्विक फ्लोअर एक्सरसाइज आणि उपचार पर्यायांबद्दल चर्चा करा |
| वारंवार वेदनादायक ऑर्गॅझम | दुर्लक्षित करू नये | युरोलॉजिस्टला भेटा |
| रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमीनंतर इरेक्शन पूर्णपणे न होणे | सुरुवातीच्या काळात सामान्य | नियोजित पुढील तपासणी आणि रिहॅबिलिटेशन आवश्यक |
| EDच्या औषध/इंजेक्शननंतर इरेक्शन 4 तासांपेक्षा जास्त टिकणे | आपत्कालीन इशारे | तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या |
| ताप, गुठळ्या, खूप रक्तस्राव किंवा लघवी न होणे | सामान्य नाही | तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या |
TURP किंवा HoLEPनंतर इजॅक्युलेशन का बदलते?
सामान्य इजॅक्युलेशनच्या वेळी ब्लॅडर नेक घट्ट बंद होतो. त्यामुळे वीर्य पेनिसमधून पुढे ढकलले जाते.
TURP, बायपोलर TURP किंवा HoLEPमध्ये अडथळा निर्माण करणाऱ्या प्रोस्टेटच्या आतील ऊती काढल्या जातात किंवा लघवीचा मार्ग रुंद केला जातो. त्यामुळे लघवीसाठी रुंद मार्ग तयार होतो. मात्र याच बदलामुळे इजॅक्युलेशनच्या वेळी ब्लॅडर नेक पूर्णपणे घट्ट बंद होऊ शकत नाही.
त्यामुळे वीर्य पेनिसमधून बाहेर येण्याऐवजी मागे मूत्राशयात जाऊ शकते. याला रेट्रोग्रेड इजॅक्युलेशन किंवा ड्राय इजॅक्युलेशन म्हणतात.
पुढील गोष्टी जाणवू शकतात:
- क्लायमॅक्सच्या वेळी वीर्य बाहेर येत नाही.
- वीर्याचे प्रमाण खूप कमी होते.
- सेक्सनंतर लघवी गढूळ दिसू शकते.
- ऑर्गॅझम होतो, पण भावना थोडी वेगळी वाटू शकते.
- नैसर्गिक गर्भधारणा कठीण होऊ शकते.
BAUSच्या HoLEP रुग्ण माहितीनुसार सुमारे 90% रुग्णांमध्ये रेट्रोग्रेड इजॅक्युलेशन होऊ शकते. TURPच्या माहितीतही इजॅक्युलेशनच्या वेळी वीर्य बाहेर न येणे हा सामान्य परिणाम म्हणून नमूद केला आहे.
ड्राय इजॅक्युलेशन म्हणजे वीर्य शरीरात अडकले आहे का?
नाही. वीर्य धोकादायकरीत्या अडकत नाही. ते मूत्राशयात जाते आणि नंतर लघवीसोबत बाहेर पडते. त्यामुळे शरीरात विष तयार होत नाही, कॅन्सर होत नाही आणि टेस्टोस्टेरोन कमी होत नाही.
मात्र याचा प्रजननक्षमता, लैंगिक समाधान, भावनिक आत्मविश्वास आणि सेक्सच्या वेळी पूर्णत्वाची भावना यावर परिणाम होऊ शकतो. म्हणून समुपदेशन महत्त्वाचे आहे. शस्त्रक्रियेपूर्वी माहिती असलेल्या अनेक पुरुषांना ड्राय इजॅक्युलेशन स्वीकारणे सोपे जाते. शस्त्रक्रियेनंतर अचानक हा बदल लक्षात आल्यास मानसिक त्रास जास्त होऊ शकतो.
ड्राय इजॅक्युलेशन म्हणजे पुरुषत्व कमी झाले का?
नाही. हे स्पष्ट समजून घेणे महत्त्वाचे आहे. ड्राय इजॅक्युलेशन म्हणजे तुम्ही कमकुवत झाला, टेस्टोस्टेरोन कमी झाले, पुरुषत्व कमी झाले, सेक्सचा आनंद घेता येणार नाही, इरेक्शन नक्कीच खराब होईल किंवा वैवाहिक जीवन आपोआप बिघडेल असा अर्थ नाही.
लघवीचा मार्ग उघडल्यामुळे वीर्याची दिशा किंवा प्रमाण बदलले आहे, एवढाच त्याचा अर्थ आहे.
भारतीय OPDमध्ये अनेक पुरुषांना प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेपूर्वी इजॅक्युलेशनबद्दल प्रश्न विचारायला संकोच वाटतो. पण हा पूर्णपणे सामान्य वैद्यकीय प्रश्न आहे. प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेबद्दलच्या चांगल्या चर्चेत लघवीचा प्रवाह, कॅथेटर, रक्तस्राव, इरेक्शन, इजॅक्युलेशन, ऑर्गॅझम आणि प्रजननक्षमता या सर्व बाबींचा समावेश असायला हवा.
TURP, बायपोलर TURP आणि HoLEPनंतर इरेक्शन
केवळ BPH शस्त्रक्रियेमुळे बहुतेक पुरुषांचे इरेक्शन बंद होत नाही. TURP आणि HoLEP मुख्यतः प्रोस्टेटच्या चॅनेलच्या आत काम करतात. इरेक्शनसाठी महत्त्वाच्या मुख्य नर्व्ह्ज प्रोस्टेट कॅप्सूलच्या बाहेर असतात.
तरीही शस्त्रक्रियेनंतर इरेक्शन कमकुवत वाटू शकते. यामागे डायबेटिस, जास्त BP, हृदयविकार, तंबाखू, लठ्ठपणा, अपुरी झोप, वयानुसार रक्तवाहिन्यांतील बदल, शस्त्रक्रियेनंतरची चिंता, रक्तस्रावाची भीती, आधीपासून असलेली इरेक्टाइल डिसफंक्शन किंवा BP, नैराश्य अथवा प्रोस्टेटच्या औषधांचा परिणाम असू शकतो.
2024 मधील एका HoLEP अभ्यासात इरेक्टाइल फंक्शन कमी झाल्याचे दिसले नाही; मात्र इजॅक्युलेटरी फंक्शन कमी झाले.
रुग्णाला समजावून सांगण्यासाठी महत्त्वाचा मुद्दा असा: BPH सर्जरीचा परिणाम इरेक्शनपेक्षा इजॅक्युलेशनवर अधिक होतो. शस्त्रक्रियेपूर्वीच इरेक्शन कमकुवत असेल तर नंतर त्याची स्वतंत्र तपासणी लागू शकते.
TURP किंवा HoLEPनंतर ऑर्गॅझम
TURP किंवा HoLEPनंतर बहुतेक पुरुषांना ऑर्गॅझम होऊ शकतो. मात्र बाहेर दिसणारे वीर्य कमी किंवा बंद झाल्यामुळे ऑर्गॅझमची भावना वेगळी वाटू शकते.
काही पुरुष म्हणतात, “आनंद तसाच आहे, पण काही बाहेर येत नाही.” काही म्हणतात, “ऑर्गॅझम कमी वेळ टिकतो,” “अपूर्ण वाटतो,” किंवा “कोणी आधी सांगितले नव्हते म्हणून मी घाबरलो.”
या चिंता खऱ्या आहेत आणि त्या दुर्लक्षित करू नयेत. काही रुग्णांसाठी लघवीचा प्रवाह सुधारणे सर्वात महत्त्वाचे असते. इतरांसाठी इजॅक्युलेशन जपणे महत्त्वाचे असते. दोन्ही प्राथमिकता योग्य आहेत.
BPH शस्त्रक्रियेपूर्वी इजॅक्युलेशन जपणे महत्त्वाचे असेल तर
इजॅक्युलेशन जपणे तुमच्यासाठी महत्त्वाचे असेल तर शस्त्रक्रियेपूर्वी युरोलॉजिस्टला स्पष्टपणे सांगा.
हे विशेषतः महत्त्वाचे आहे जर:
- तुम्ही लैंगिकदृष्ट्या सक्रिय असाल.
- तुमचे वय कमी असेल.
- पुढे मूल होण्याची योजना असेल.
- इजॅक्युलेशन जपणे तुमच्यासाठी फार महत्त्वाचे असेल.
- औषधे, TURP, HoLEP, रिझूम, युरोलिफ्ट, अक्वाब्लेशन किंवा इतर पर्यायांमधून निवड करत असाल.
काही मिनिमली इन्व्हेसिव्ह BPH प्रक्रियांमध्ये निवडक रुग्णांमध्ये इजॅक्युलेशनच्या दुष्परिणामांचा धोका कमी असू शकतो. मात्र प्रत्येक प्रोस्टेट आकार, मीडियन लोब, कॅथेटरवर अवलंबून असलेला रुग्ण किंवा तीव्र अडथळा यासाठी त्या योग्य असतीलच असे नाही. BAUSच्या रिझूम आणि अक्वाब्लेशन माहितीनुसार लैंगिक दुष्परिणाम दुर्मिळ असू शकतात; पण कोणता पर्याय योग्य आहे हे प्रत्येक रुग्णासाठी स्वतंत्रपणे ठरवावे लागते.
व्यावहारिक निर्णय असा असतो: लघवीचा प्रवाह सर्वाधिक सुधारवणारी प्रक्रिया आणि इजॅक्युलेशन सर्वाधिक जपणारी प्रक्रिया नेहमी एकच असेल असे नाही. प्रोस्टेटचा आकार, शरीररचना, लक्षणे, कॅथेटरची गरज, वय आणि तुमच्या प्राथमिकता पाहून युरोलॉजिस्टने निवड करण्यात मदत करावी.
रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमीनंतर लैंगिक कार्य
रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमी ही प्रोस्टेट कॅन्सरची शस्त्रक्रिया आहे. यात संपूर्ण प्रोस्टेट ग्रंथी आणि सेमिनल व्हेसिकल्स काढले जातात. स्पर्म वाहून नेणाऱ्या नळ्याही बांधल्या किंवा कापल्या जातात. BAUSच्या रोबोटिक रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमी माहितीत संपूर्ण प्रोस्टेट, सेमिनल व्हेसिकल्स काढणे आणि स्पर्म वाहून नेणाऱ्या नळ्या बांधणे याचे वर्णन केले आहे.
रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमीनंतर:
- ऑर्गॅझमच्या वेळी वीर्य बाहेर येत नाही.
- नैसर्गिकरीत्या मूल होणे शक्य नसते.
- शस्त्रक्रियेनंतर सुरुवातीच्या काळात इरेक्शन कमकुवत असणे सामान्य आहे.
- सुधारणा होण्यासाठी काही महिने ते 2 वर्षे लागू शकतात.
- कॅन्सरची जागा परवानगी देत असेल तर नर्व्ह-स्पेअरिंगमुळे फायदा होऊ शकतो.
- काही पुरुषांमध्ये लैंगिक उत्तेजना किंवा ऑर्गॅझमच्या वेळी लघवी गळू शकते.
- लैंगिक कार्य सुधारण्यासाठी फक्त वाट पाहणे पुरेसे नसते; सक्रिय उपचारांची गरज लागू शकते.
हे TURP किंवा HoLEPसारखे नाही.
प्रोस्टेट कॅन्सरच्या शस्त्रक्रियेनंतर इरेक्शनवर जास्त परिणाम का होतो?
इरेक्शन नियंत्रित करणाऱ्या नर्व्ह्ज प्रोस्टेटच्या अगदी जवळून जातात. कॅन्सरच्या शस्त्रक्रियेत सर्वात पहिली प्राथमिकता म्हणजे कॅन्सर पूर्णपणे काढणे. कॅन्सर नर्व्ह्जच्या भागाजवळ असेल तर त्या नर्व्ह्ज जपणे सुरक्षित नसेल.
इरेक्शन किती सुधारेल हे पुढील गोष्टींवर अवलंबून असते:
- वय.
- शस्त्रक्रियेपूर्वी इरेक्शनची गुणवत्ता.
- डायबेटिस आणि रक्तवाहिन्यांचे आरोग्य.
- धूम्रपान किंवा तंबाखू.
- एका किंवा दोन्ही नर्व्ह बंडल्स जपता आले का.
- रेडिएशन किंवा हार्मोन थेरपीचीही गरज आहे का.
- शस्त्रक्रियेनंतर किती वेळ झाला आहे.
- पेल्विक फ्लोअरची ताकद.
- आत्मविश्वास आणि जोडीदाराचा पाठिंबा.
NCIनुसार पेल्विक कॅन्सर सर्जरीमुळे इरेक्शनशी संबंधित नर्व्ह्जवर परिणाम होऊ शकतो. निवडक रुग्णांमध्ये हा परिणाम कमी करण्यासाठी नर्व्ह-स्पेअरिंग शस्त्रक्रिया केली जाऊ शकते.
रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमीनंतर ड्राय ऑर्गॅझम
रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमीनंतर ऑर्गॅझम होऊ शकतो; पण वीर्य बाहेर येत नाही. कारण वीर्याचा बहुतांश द्रव तयार करणारे प्रोस्टेट आणि सेमिनल व्हेसिकल्स काढलेले असतात.
काही पुरुषांना ऑर्गॅझमची भावना सामान्य राहते. काहींना ती कमी तीव्र, कमी वेळ टिकणारी किंवा भावनिकदृष्ट्या वेगळी वाटू शकते. काहींना ऑर्गॅझमच्या वेळी वेदना किंवा लघवी गळणेही होऊ शकते.
अमेरिकन कॅन्सर सोसायटीनुसार कॅन्सर उपचारांनंतर ड्राय ऑर्गॅझम, ऑर्गॅझमची तीव्रता कमी होणे, ऑर्गॅझमच्या वेळी वेदना किंवा लघवी गळणे होऊ शकते. काही समस्या सेक्सपूर्वी मूत्राशय रिकामे करणे आणि पेल्विक फ्लोअर एक्सरसाइजसारख्या सोप्या उपायांनी कमी करता येतात.
प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेनंतर प्रजननक्षमता
प्रजननक्षमतेबद्दल शस्त्रक्रियेपूर्वी चर्चा केली पाहिजे—नंतर नव्हे.
TURP किंवा HoLEPनंतर:
- टेस्टिसमध्ये स्पर्म तयार होत राहतात.
- वीर्य मागे मूत्राशयात जाऊ शकते.
- नैसर्गिक गर्भधारणा कठीण होऊ शकते.
- निवडक परिस्थितीत सहाय्यक प्रजनन उपचारांची गरज लागू शकते.
रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमीनंतर:
- नैसर्गिकरीत्या मूल होणे शक्य नसते.
- टेस्टिसमध्ये स्पर्म तयार होत राहू शकतात, पण बाहेर जाणारा मार्ग खंडित झालेला असतो.
- पुढे मूल हवे असल्यास शस्त्रक्रियेपूर्वी स्पर्म बँकिंगबद्दल चर्चा करावी.
कॅन्सर नसलेल्या कारणासाठी प्रोस्टेट शस्त्रक्रिया करणाऱ्या तरुण पुरुषांमध्ये हा मुद्दा विशेष महत्त्वाचा आहे.
प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेनंतर सेक्स पुन्हा कधी सुरू करता येतो?
प्रत्येकासाठी एकच ठरलेली तारीख नसते.
TURP किंवा HoLEPनंतर अनेक पुरुषांना पुढील गोष्टी होईपर्यंत थांबण्याचा सल्ला दिला जातो:
- कॅथेटर काढलेला असणे.
- लघवी जवळजवळ स्वच्छ असणे.
- जळजळ कमी झालेली असणे.
- ताप नसणे.
- गुठळ्या नसणे.
- शारीरिकदृष्ट्या आरामदायी वाटणे.
- युरोलॉजिस्टने परवानगी दिलेली असणे.
प्रत्यक्षात अनेकदा साधारण 4 ते 6 आठवडे थांबण्याचा सल्ला दिला जातो; पण तुमच्या सर्जनचा सल्ला सर्वात महत्त्वाचा आहे.
रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमीनंतर लैंगिक कार्य सुधारण्याची प्रक्रिया वेगळी असते. संभोग पुन्हा सुरू करण्याची वेळ कॅथेटर काढणे, मूत्राशय-युरेथ्रा जोड भरून येणे, लघवीवरील नियंत्रण सुधारणे आणि कॅन्सरनंतरची नियमित तपासणी यावर अवलंबून असते. सर्जनच्या योजनेनुसार पूर्ण संभोग सुरू करण्यापूर्वीच इरेक्शन रिहॅबिलिटेशन सुरू केले जाऊ शकते.
शस्त्रक्रियेनंतर काही पुरुष सेक्स का टाळतात?
शरीर बरे झाल्यानंतरही काही पुरुष प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेनंतर सेक्स टाळतात. सामान्य कारणे:
- रक्तस्रावाची भीती.
- लघवी गळण्याची भीती.
- ड्राय इजॅक्युलेशनबद्दल लाज वाटणे.
- इरेक्शन न होण्याची भीती.
- “मी आधीसारखा पुरुष राहिलो नाही” अशी भावना.
- जोडीदाराला हे कसे सांगावे हे न समजणे.
- कॅन्सरमुळे आलेला भावनिक ताण.
- शस्त्रक्रिया किंवा हार्मोन थेरपीनंतरचा थकवा.
हे सामान्य आहे आणि यावर मदत मिळू शकते. उपाय नेहमी फक्त एक गोळी नसतो. काही रुग्णांना योग्य माहिती, समजावून सांगणे, पेल्विक फ्लोअर ट्रेनिंग, ED उपचार, जोडीदाराशी संवाद आणि वेळ यांची गरज असते.
प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेनंतर इरेक्शनच्या समस्यांसाठी उपचार
उपचार कारण आणि शस्त्रक्रियेच्या प्रकारावर अवलंबून असतात. पर्यायांमध्ये पुढील गोष्टी असू शकतात:
- डायबेटिस, BP आणि कोलेस्टेरॉलचे नियंत्रण.
- वजन कमी करणे आणि व्यायाम.
- तंबाखू बंद करणे.
- इरेक्शन बिघडवू शकणाऱ्या औषधांचा डॉक्टरांकडून आढावा.
- वैद्यकीयदृष्ट्या सुरक्षित असल्यास PDE5 इनहिबिटर गोळ्या.
- व्हॅक्यूम इरेक्शन उपकरण.
- पेल्विक फ्लोअर फिजिओथेरपी.
- रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमीनंतर पेनाइल रिहॅबिलिटेशन.
- निवडक रुग्णांमध्ये पेनाइल इंजेक्शन्स.
- तीव्र ED इतर उपचारांना प्रतिसाद देत नसेल तर पेनाइल इम्प्लांट सर्जरी.
- भीती आणि लैंगिक कामगिरीबद्दलची चिंता मुख्य समस्या असेल तर समुपदेशन किंवा सेक्स थेरपी.
NCIनुसार कॅन्सरशी संबंधित लैंगिक आरोग्याच्या समस्यांवर औषधे, उपकरणे, तज्ज्ञांची मदत आणि निवडक रुग्णांमध्ये पेनाइल इम्प्लांटसारखे शस्त्रक्रियात्मक पर्याय वापरता येतात.
स्वतःहून औषधे कधी घेऊ नयेत?
पुढीलपैकी काही असेल तर मेडिकल स्टोअर किंवा ऑनलाइन स्रोतामधून इरेक्शनच्या गोळ्या सहजपणे स्वतःहून घेऊ नका:
- छातीत दुखणे.
- नायट्रेट औषधे सुरू असणे.
- अलीकडे हार्ट अटॅक किंवा स्ट्रोक झालेला असणे.
- BP नियंत्रणात नसणे.
- तीव्र चक्कर किंवा बेशुद्ध पडणे.
- गंभीर हृदयविकार.
- गंभीर लिव्हर किंवा किडनीचा आजार.
- हृदयाची अनेक औषधे सुरू असणे.
- शस्त्रक्रियेनंतरची एखादी गुंतागुंत अद्याप स्पष्ट नसणे.
EDची औषधे अनेक पुरुषांसाठी सुरक्षित असू शकतात; पण ती तुमच्या हृदयाच्या आरोग्याशी आणि सध्या सुरू असलेल्या औषधांशी सुसंगत आहेत का हे पाहणे आवश्यक आहे.
युरोलॉजिस्टला कधी भेटावे?
पुढील परिस्थितीत युरोलॉजिस्टला भेटा:
- शस्त्रक्रियेपूर्वीच इरेक्शन कमकुवत होते.
- बरे झाल्यानंतरही इरेक्शन कमकुवत राहते.
- वय कमी आहे आणि पुढे मूल होणे महत्त्वाचे आहे.
- BPH सर्जरीचा विचार करत आहात आणि इजॅक्युलेशन जपायचे आहे.
- ऑर्गॅझमच्या वेळी वेदना होतात.
- सेक्स किंवा ऑर्गॅझमच्या वेळी लघवी गळते.
- भीतीमुळे सेक्स टाळत आहात.
- प्रोस्टेट कॅन्सरची शस्त्रक्रिया झाली आहे आणि पेनाइल रिहॅबिलिटेशनबद्दल माहिती हवी आहे.
- डॉक्टरांच्या देखरेखीशिवाय EDची औषधे घेत आहात.
- या बदलांबद्दल जोडीदाराला चिंता किंवा गोंधळ आहे.
शांतपणे त्रास सहन करणे किंवा स्वतःहून औषधे घेणे आवश्यक नाही.
धोक्याची चिन्हे: तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या
पुढीलपैकी काही झाल्यास तातडीने वैद्यकीय मदत घ्या:
- लघवी अजिबात न होणे.
- ताप किंवा थंडी वाजणे.
- लघवीत खूप रक्त किंवा गुठळ्या.
- खालच्या पोटात तीव्र वेदना.
- लघवीची इतर लक्षणे वाढत असताना तीव्र जळजळ.
- टेस्टिसला सूज किंवा तीव्र टेस्टिक्युलर वेदना.
- EDच्या औषध किंवा इंजेक्शननंतर इरेक्शन 4 तासांपेक्षा जास्त टिकणे.
- सेक्स किंवा EDच्या औषधानंतर छातीत दुखणे, बेशुद्ध पडणे किंवा धाप लागणे.
- कॅन्सर उपचारांनंतर तीव्र चिंता, नैराश्य किंवा स्वतःला इजा करण्याचे/आत्महत्येचे विचार.
प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेनंतर इरेक्शन, इजॅक्युलेशन, ऑर्गॅझम किंवा प्रजननक्षमतेबद्दल चिंता असेल तर युरोलॉजी सल्ल्यामुळे अपेक्षित बदल आणि उपचार करता येणारी समस्या यामधील फरक समजू शकतो.
सल्लामसलतीची यादी
- रुग्णालयातील उपचारांचा सारांश.
- उपलब्ध असल्यास TURP, HoLEP किंवा प्रोस्टेटेक्टॉमीच्या ऑपरेशन नोट्स.
- हिस्टोपॅथॉलॉजी अहवाल.
- प्रोस्टेट कॅन्सरचा संबंध असल्यास PSA अहवाल.
- केले असल्यास USG KUB/PVR किंवा युरोफ्लोमेट्री अहवाल.
- युरिन रुटीन आणि युरिन कल्चर अहवाल.
- डायबेटिस, BP, लिपिड आणि हृदयविकाराचे अहवाल.
- सध्या सुरू असलेली औषधे, विशेषतः ब्लड थिनर्स, BP आणि हृदयाची औषधे.
- शस्त्रक्रियेपूर्वी इरेक्शनची गुणवत्ता कशी होती याची माहिती.
- मुख्य चिंता इजॅक्युलेशन, ऑर्गॅझम की पुढे मूल होणे यापैकी कोणती आहे.
- गर्भधारणेची योजना असल्यास जोडीदार/फर्टिलिटीचा इतिहास.
वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)
प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेनंतर लैंगिक कार्य नेहमीच खराब होते का?
नाही. ते कोणती शस्त्रक्रिया झाली यावर अवलंबून असते. TURP किंवा HoLEPनंतर इरेक्शन सहसा टिकून राहते, पण ड्राय इजॅक्युलेशन सामान्य आहे. रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमीनंतर इरेक्शनच्या समस्या अधिक सामान्य असतात.
TURP किंवा HoLEPनंतर ड्राय इजॅक्युलेशन हानिकारक आहे का?
नाही. ते सहसा हानिकारक नसते. वीर्य मागे मूत्राशयात जाते आणि नंतर लघवीसोबत बाहेर पडते. मुख्य मुद्दे म्हणजे प्रजननक्षमता आणि लैंगिक समाधान.
प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेनंतरही ऑर्गॅझम होऊ शकतो का?
अनेकदा हो. TURP, HoLEP आणि रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमीनंतरही ऑर्गॅझम होऊ शकतो; मात्र तो वेगळा वाटू शकतो आणि वीर्य बाहेर न येता ड्राय असू शकतो.
HoLEPनंतर वीर्य पुन्हा बाहेर येऊ लागते का?
HoLEPनंतर ड्राय किंवा खूप कमी इजॅक्युलेशन अनेकदा दीर्घकाळ टिकते. BAUSच्या रुग्ण माहितीनुसार सुमारे 90% HoLEP रुग्णांमध्ये रेट्रोग्रेड इजॅक्युलेशन होऊ शकते.
TURP किंवा HoLEPनंतर मला मूल होऊ शकते का?
वीर्य मागे मूत्राशयात जाऊ शकत असल्यामुळे नैसर्गिक गर्भधारणा कठीण होऊ शकते. पुढे मूल होणे महत्त्वाचे असेल तर शस्त्रक्रियेपूर्वी स्पर्म फ्रीझिंग किंवा सहाय्यक प्रजनन उपचारांबद्दल चर्चा करा.
रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमीनंतर नैसर्गिकरीत्या मूल होऊ शकते का?
नाही. रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमीनंतर नैसर्गिकरीत्या मूल होणे शक्य नसते, कारण प्रोस्टेट, सेमिनल व्हेसिकल्स काढलेले असतात आणि स्पर्मचा मार्ग खंडित झालेला असतो.
प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेनंतर इरेक्शनच्या गोळ्या सुरक्षित आहेत का?
अनेक पुरुषांसाठी त्या सुरक्षित असू शकतात; पण प्रत्येकासाठी नाहीत. हृदयविकार, नायट्रेट औषधे, अस्थिर BP किंवा अलीकडील हृदयविकाराचा प्रसंग असल्यास आधी वैद्यकीय तपासणी आवश्यक आहे.
फक्त BPHची शस्त्रक्रिया झाली तरी माझे इरेक्शन कमकुवत का आहे?
यामागे डायबेटिस, रक्तवाहिन्यांचा आजार, ताण, वय, औषधे किंवा आधीपासून असलेली ED असू शकते. BPH सर्जरीने थेट समस्या निर्माण करण्याऐवजी आधीपासून असलेली इरेक्शनची समस्या स्पष्टपणे जाणवू लागली असू शकते.
या बदलांबद्दल जोडीदाराला सांगावे का?
तुम्हाला योग्य वाटत असेल तर हो. ड्राय इजॅक्युलेशन किंवा तात्पुरते इरेक्शन कमकुवत होणे ही वैद्यकीय कारणाने होणारी गोष्ट आहे—नकार किंवा लैंगिक रस कमी झाल्याचे चिन्ह नाही—हे जोडीदाराला समजल्यावर अनेक समस्या हाताळणे सोपे जाते.
संबंधित वाचन
- TURP शस्त्रक्रिया: प्रक्रिया, बरे होण्याचा कालावधी आणि धोके
- HoLEP सर्जरी: प्रक्रिया, बरे होण्याचा कालावधी आणि फायदे
- प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेनंतर रेट्रोग्रेड इजॅक्युलेशन
- TURPनंतर कॅथेटर
- मोठ्या प्रोस्टेटसाठी शस्त्रक्रिया
- ग्रीनलाइट लेझर प्रोस्टेट सर्जरी समजून घ्या
- प्रोस्टेट कॅन्सरचे उपचार
- अँड्रोलॉजी आणि पुरुषांचे लैंगिक आरोग्य
- वाढलेले प्रोस्टेट / बीपीएच उपचार
- युरोलॉजिस्ट कन्सल्टेशन
संदर्भ
- British Association of Urological Surgeons. TURP for benign prostate enlargement patient leaflet https://www.baus.org.uk/_userfiles/pages/files/Patients/Leaflets/TURP%20for%20benign.pdf
- British Association of Urological Surgeons. HoLEP patient leaflet https://www.baus.org.uk/_userfiles/pages/files/Patients/Leaflets/HoLEP.pdf
- British Association of Urological Surgeons. Robotic-assisted radical prostatectomy patient leaflet https://www.baus.org.uk/_userfiles/pages/files/patients/leaflets/Rad%20prost%20robot.pdf
- National Cancer Institute. Sexual Health Issues in Men and Cancer Treatment https://www.cancer.gov/about-cancer/treatment/side-effects/sexuality-men
- American Cancer Society. Cancer, Ejaculation and Orgasm https://www.cancer.org/cancer/managing-cancer/side-effects/sexual-side-effects/ejaculation-and-treatment.html
- Manfredi C, et al. Impact of Surgery for Benign Prostatic Hyperplasia on Sexual Function. PubMed https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/35803852/
- Roper C, et al. Ejaculatory and erectile function outcomes following HoLEP. PubMed https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/38558096/