किडनी स्टोन सर्जरीनंतर, विशेषतः पहिल्या काही दिवसांत, युरिनमध्ये रक्त येणे कॉमन आहे. यूआरएसएल, आरआयआरएस, पीसीएनएल, ईएसडब्ल्यूएल किंवा डीजे स्टेंट प्लेसमेंटनंतर युरिन गुलाबी, हलके लाल, चहासारखे किंवा क्लाउडी दिसू शकते. हळूहळू कमी होणारे सौम्य ब्लीडिंग सहसा हीलिंगचा भाग असते. पण सतत गडद/ब्राइट-रेड युरिन, मोठे क्लॉट्स, ताप, थंडी, तीव्र किडनी पेन, चक्कर, उलट्या किंवा लघवी न होणे हे वॉर्निंग साईन्स आहेत. अशावेळी युरोलॉजिस्टचा अर्जंट सल्ला किंवा इमर्जन्सी केअर आवश्यक आहे.

किडनी स्टोन सर्जरीनंतर युरिनमध्ये रक्त का येते?

किडनी स्टोन प्रोसीजरमुळे युरिनरी ट्रॅक्टच्या आतील लाईनिंगला इरिटेशन होऊ शकते. युरेटेरोस्कोपी, यूआरएसएल किंवा आरआयआरएसमध्ये लघवीच्या मार्गातून पातळ टेलिस्कोप ब्लॅडर आणि युरेटरमधून स्टोनपर्यंत नेला जातो. स्टोन लेझरने तोडला जाऊ शकतो, बास्केटने काढला जाऊ शकतो किंवा अगदी छोटे फ्रॅगमेंट्स नैसर्गिकरीत्या पास होण्यासाठी ठेवले जाऊ शकतात. युरेटर हील होत असताना युरिन ड्रेनेजसाठी तात्पुरता युरेटेरिक स्टेंटही ठेवला जाऊ शकतो.

पीसीएनएलनंतर किडनीमध्ये थेट केलेल्या छोट्या पंक्चरमधून स्टोन काढला जातो. किडनीला भरपूर ब्लड सप्लाय असल्यामुळे यूआरएसएल/आरआयआरएसपेक्षा पीसीएनएलनंतर युरिनमध्ये रक्त अधिक दिसू शकते. पीसीएनएल रिकव्हरीला काही आठवडे लागू शकतात आणि कधी कधी ब्लड क्लॉट्समुळे युरिन फ्लो ब्लॉक होऊ शकतो.

किडनी स्टोन सर्जरीनंतर युरिनमध्ये किती रक्त सहसा नॉर्मल आहे?

खालील परिस्थितीत सौम्य ब्लीडिंग सहसा स्वीकारण्याजोगे असते:

• युरिन हलके गुलाबी, लालसर किंवा चहासारखे असणे.
• ब्लीडिंग दिवसेंदिवस कमी होत असणे.
• चालणे, जिने किंवा प्रवासानंतर थोडे रक्त वाढणे आणि विश्रांतीने कमी होणे.
• लघवी करताना सौम्य जळजळ असणे.
• लहान स्टोन डस्ट किंवा छोटे फ्रॅगमेंट्स युरिनमधून पास होणे.
• डीजे स्टेंट असताना रक्त अधूनमधून येणे.
• ताप, तीव्र पेन, चक्कर किंवा लघवीची अडचण नसणे.

युरेटेरिक स्टेंटमुळे फ्रिक्वेन्सी, अर्जन्सी, ब्लॅडर डिसकम्फर्ट, जळजळ, किडनीच्या बाजूला पेन आणि युरिनमध्ये रक्त होऊ शकते. ही लक्षणे यूटीआयसारखी वाटू शकतात; पण स्टेंट आत असताना त्याचे इरिटेशन हेच अनेकदा कारण असते.

युरिनमध्ये रक्त किती दिवस राहू शकते?

कालावधी प्रोसीजर, स्टोन साईज, इन्फेक्शन, ब्लड थिनर्स आणि डीजे स्टेंट आहे की नाही यावर अवलंबून असतो.

NIDDK नुसार शॉक वेव्ह लिथोट्रिप्सी, युरेटेरोस्कोपी आणि पीसीएनएल या किडनी स्टोन तोडण्यासाठी/काढण्यासाठी कॉमन ट्रीटमेंट्स आहेत. काही पेशंटमध्ये युरिन फ्लो किंवा फ्रॅगमेंट्स पास होण्यासाठी स्टेंट ठेवला जाऊ शकतो.

घरी काय करू शकता?

किडनी, हार्ट किंवा इतर मेडिकल कंडिशनमुळे फ्लुइड रिस्ट्रिक्शन नसल्यास पुरेसे फ्लुइड्स घ्या. यामुळे युरिन डायल्यूट होण्यास आणि छोटे क्लॉट्स, स्टोन डस्ट किंवा फ्रॅगमेंट्स फ्लश होण्यास मदत होऊ शकते.

अॅक्टिव्हिटीनंतर युरिन गडद झाल्यास विश्रांती घ्या. विशेषतः डीजे स्टेंट असल्यास चालणे किंवा प्रवासानंतर थोडे ब्लीडिंग वाढू शकते; ते विश्रांतीने कमी व्हायला हवे.

युरोलॉजिस्ट क्लिअर करेपर्यंत हेवी लिफ्टिंग, इंटेन्स एक्सरसाइज, लाँग बाईक राईड आणि शौचावेळी जोर लावणे टाळा. डिस्चार्जवेळी दिलेली औषधेच घ्या.

फक्त युरिन लाल आहे म्हणून स्वतःहून अँटिबायोटिक्स सुरू करू नका. युरिनमध्ये रक्त म्हणजे नेहमी इन्फेक्शन असे नाही. ताप, थंडी, दुर्गंधीयुक्त युरिन, वाढती जळजळ किंवा वाढता पेन असल्यास युरिन टेस्ट आणि मेडिकल रिव्ह्यू आवश्यक आहे.

ब्लड थिनर्सबाबत सावध रहा

अॅस्पिरिन, क्लोपिडोग्रेल, वॉरफेरिन, रिव्हॅरॉक्साबॅन, एपिक्साबॅन, डॅबिगॅट्रॅन किंवा इतर ब्लड थिनर घेत असल्यास युरोलॉजिस्टला सांगा.

सर्जरीनंतर ब्लड थिनर्स स्वतःहून पुन्हा सुरू करू नका. खूप लवकर सुरू केल्यास ब्लीडिंग वाढू शकते, तर जास्त काळ बंद ठेवणे हार्ट, ब्रेन किंवा व्हॅस्क्युलर कंडिशनसाठी रिस्की ठरू शकते. टायमिंग युरोलॉजिस्ट आणि फिजिशियन/कार्डिओलॉजिस्टने ठरवावे.

डीजे स्टेंट असताना युरिनमध्ये रक्त

डीजे स्टेंट ब्लॅडर आणि किडनीच्या बाजूला घर्षण करू शकतो. त्यामुळे युरिनमध्ये रक्त, जळजळ, फ्रिक्वेंट युरिनेशन, अर्जन्सी, लघवीच्या शेवटी पेन आणि लघवी करताना किडनीच्या बाजूला पेन होऊ शकतो. चालणे, जिने किंवा प्रवासानंतर ही लक्षणे वाढू शकतात.

हे सहसा मॅनेजेबल असते; पण ताप, तीव्र पेन, मोठे क्लॉट्स, लघवी न होणे किंवा स्टेंट डिस्प्लेसमेंटचा संशय असल्यास अर्जंट सल्ला घ्या. स्टेंट वेळेवर काढणे/बदलणेही आवश्यक आहे, कारण खूप काळ ठेवलेला स्टेंट एन्क्रस्टेड होऊन काढणे कठीण होऊ शकते.

पीसीएनएलनंतर युरिनमध्ये रक्त

पीसीएनएलमध्ये किडनीमध्ये छोटा ट्रॅक्ट बनवला जात असल्यामुळे युरिनमध्ये थोडे रक्त अपेक्षित असते. युरिनचा रंग हळूहळू हलका व्हायला हवा.

सतत ब्राइट-रेड युरिन, मोठे क्लॉट्स, कमी होत जाणारे युरिन आउटपुट, चक्कर, वाढता फ्लँक पेन, पंक्चर साईटमधून ब्लीडिंग, ताप किंवा थंडी असल्यास अर्जंट रिव्ह्यू आवश्यक आहे. क्वचित, पीसीएनएलनंतर सिग्निफिकंट ब्लीडिंगसाठी अॅडमिशन, ब्लड ट्रान्सफ्युजन किंवा ब्लीडिंग व्हेसल ब्लॉक करण्यासाठी रेडिओलॉजी प्रोसीजर लागू शकते.

युरिनमध्ये रक्त आल्याने स्टोन क्लिअरन्सवर परिणाम होतो का?

सौम्य रक्त येणे म्हणजे सर्जरी फेल झाली असा अर्थ नसतो. ते सहसा हीलिंग, स्टेंट इरिटेशन किंवा छोटे फ्रॅगमेंट्स पास होण्यामुळे असते.

पण रक्तासोबत तीव्र पेन, ताप, उलट्या किंवा कमी युरिन आउटपुट असल्यास ब्लॉकेज, इन्फेक्शन, क्लॉट रिटेन्शन किंवा रेसिड्युअल फ्रॅगमेंट्सचा संशय येऊ शकतो. अशावेळी युरोलॉजिस्ट युरिन टेस्ट, ब्लड टेस्ट आणि इमेजिंग सुचवू शकतो.

ब्लीडिंग कमी झाल्यानंतर फॉलो-अप

ब्लीडिंग थांबले तरी किडनी स्टोन सर्जरीनंतर फॉलो-अप महत्त्वाचा आहे. युरोलॉजिस्ट पुढील तपासण्या सुचवू शकतो:

• युरिन रुटीन.
• इन्फेक्शनचा संशय असल्यास युरिन कल्चर.
• ब्लीडिंग सिग्निफिकंट असल्यास सीबीसी.
• सीरम क्रिएटिनिन.
• यूएसजी KUB.
• स्टोन एक्स-रेमध्ये दिसत असल्यास एक्स-रे KUB.
• निवडक प्रकरणांत सीटी KUB.
• प्लॅन केलेल्या डेटला डीजे स्टेंट रिमूव्हल.
• स्टोन अॅनालिसिस.
• रिकरंट स्टोनसाठी २४-तास युरिन टेस्ट.
• डायट आणि प्रिव्हेन्शन प्लॅन.

किडनी स्टोन सर्जरीनंतर युरिनमध्ये रक्तासाठी युरोलॉजी इव्हॅल्युएशन कधी घ्यावे?

किडनी स्टोन सर्जरीनंतर ब्लीडिंगची चिंता असल्यास डिस्चार्ज समरी, सर्जरीचा प्रकार, स्टेंट स्टेटस, युरिन रिपोर्ट्स आणि इमेजिंगचा रिव्ह्यू करून युरोलॉजिस्ट कारण समजू शकतो. ब्लीडिंग वाढत असेल, वेदनादायक असेल, तापासोबत असेल किंवा पीसीएनएलनंतर होत असेल तर हे विशेष महत्त्वाचे आहे.

पोस्ट-सर्जरी ब्लीडिंग, डीजे स्टेंट सिम्प्टम्स आणि किडनी स्टोन फॉलो-अपसाठी युरोलॉजी रिव्ह्यू घ्या.

कन्सल्टेशन चेकलिस्ट: काय आणावे?

कन्सल्टेशनला उपलब्ध असल्यास हे रिपोर्ट्स घेऊन या:

• डिस्चार्ज समरी.
• ऑपरेशन नोट्स, उपलब्ध असल्यास.
• सर्जरीचा प्रकार: यूआरएसएल, आरआयआरएस, पीसीएनएल किंवा ईएसडब्ल्यूएल.
• डीजे स्टेंट कार्ड किंवा स्टेंट काढण्याची तारीख.
• यूएसजी केयूबी, एक्स-रे केयूबी किंवा सीटी केयूबी रिपोर्ट्स.
• युरिन रुटीन आणि युरिन कल्चर रिपोर्ट्स.
• सीबीसी आणि क्रिएटिनिन रिपोर्ट्स.
• सध्या घेत असलेली औषधे.
• ब्लड थिनरची माहिती, असल्यास.
• ब्लीडिंग अधूनमधून होत असल्यास युरिनच्या रंगाचे फोटो.
• असल्यास फिव्हर चार्ट.

एफएक्यूज

संबंधित वाचन

• युरेटेरिक स्टोनसाठी यूआरएसएल सर्जरी: प्रोसीजर, डीजे स्टेंट आणि रिकव्हरी
• मोठ्या किडनी स्टोनसाठी पीसीएनएल सर्जरी
• डीजे स्टेंट रिमूव्हल: डीजे स्टेंट कधी काढला जातो?
• आरआयआरएस सर्जरीनंतर पेन: काय नॉर्मल आहे?
• पीसीएनएल सर्जरीनंतर पेन: काय नॉर्मल आहे?
• किडनी स्टोन ट्रीटमेंट
• आरआयआरएस सर्जरी

संदर्भ

• British Association of Urological Surgeons. Ureteroscopy for stone patient information https://www.baus.org.uk/_userfiles/pages/files/Patients/Leaflets/Ureteroscopy%20for%20stone.pdf
• British Association of Urological Surgeons. PCNL patient information https://www.baus.org.uk/_userfiles/pages/files/Patients/Leaflets/PCNL.pdf
• British Association of Urological Surgeons. Advice for patients with a ureteric stent https://www.baus.org.uk/_userfiles/pages/files/Patients/Leaflets/Stent%20advice.pdf
• NIDDK. Treatment for Kidney Stones https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/kidney-stones/treatment
• Cleveland Clinic. Ureteral stent symptoms and recovery https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/21795-ureteral-stents
• Said S. H. A. et al. Alarming variables for postoperative bleeding after PCNL https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC5329700/