बायपोलर TURP ही वाढलेल्या प्रोस्टेटमुळे लघवीच्या मार्गात झालेला अडथळा दूर करण्यासाठी केली जाणारी एंडोस्कोपिक शस्त्रक्रिया आहे. युरोलॉजिस्ट लघवीच्या मार्गातून टेलिस्कोप आत नेऊन बायपोलर इलेक्ट्रिक एनर्जीच्या मदतीने अडथळा निर्माण करणारा प्रोस्टेटचा आतील भाग काढतात. बाहेरून कोणताही चिरा नसतो. प्रोस्टेटची औषधे पुरेशी मदत करत नसतील, लघवीची धार खूप कमी असेल, कॅथेटर लागलेला असेल किंवा अडथळ्याचा ब्लॅडर/किडनीवर परिणाम होत असेल तर ही शस्त्रक्रिया सुचवली जाऊ शकते. पारंपरिक TURPइतकीच लक्षणांवर सुधारणा मिळू शकते; मात्र बायपोलर TURPमध्ये सलाईन इरिगेशन वापरल्यामुळे काही शस्त्रक्रियेसंबंधित जोखमींचे प्रमाण कमी असते.

बायपोलर TURP शस्त्रक्रिया म्हणजे काय?

बायपोलर TURP म्हणजे बायपोलर ट्रान्सयुरेथ्रल रिसेक्शन ऑफ द प्रोस्टेट.

“ट्रान्सयुरेथ्रल” म्हणजे शस्त्रक्रिया युरेथ्रामधून, म्हणजे लघवीच्या मार्गातून केली जाते. “रिसेक्शन” म्हणजे ऊतक काढणे. TURPमध्ये लघवीचा प्रवाह अडवणारा वाढलेल्या प्रोस्टेटचा आतील भाग काढला जातो.

संपूर्ण प्रोस्टेट काढले जात नाही. ही रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमीपेक्षा वेगळी आहे; रॅडिकल प्रोस्टेटेक्टॉमी ही प्रोस्टेट कॅन्सरसाठी संपूर्ण ग्रंथी काढण्याची शस्त्रक्रिया आहे.

बायपोलर TURPमध्ये रिसेक्टोस्कोप नावाचे टेलिस्कोपसारखे उपकरण लघवीच्या मार्गातून आत नेले जाते. छोट्या इलेक्ट्रिक लूपने प्रोस्टेटचे ऊतक आतून शेव्ह करून अडथळ्याचा मार्ग उघडला जातो. काढलेले तुकडे ब्लॅडरमध्ये धुतले जातात आणि शेवटी बाहेर काढले जातात. हे प्रोस्टेट चिप्स सहसा हिस्टोपॅथॉलॉजी तपासणीसाठी पाठवले जातात.

वाढलेल्या प्रोस्टेटला शस्त्रक्रिया का लागू शकते?

वाढलेले प्रोस्टेट, म्हणजे बीपीएच (बिनाइन प्रोस्टॅटिक हायपरप्लेशिया), लघवीच्या मार्गावर दाब देऊ शकते. त्यामुळे ब्लॅडरला लघवी बाहेर ढकलण्यासाठी अधिक मेहनत करावी लागते.

सुरुवातीला अनेक पुरुषांना औषधोपचार दिले जातात. लक्षणे तीव्र असतील, औषधे काम करत नसतील किंवा गुंतागुंती सुरू झाल्या असतील तर शस्त्रक्रियेचा विचार केला जातो.

पुढीलपैकी काही असल्यास बायपोलर TURPचा सल्ला दिला जाऊ शकतो:

• लघवीची धार खूप कमी.
• लघवीसाठी जोर लावावा लागणे.
• रात्री वारंवार लघवी.
• ब्लॅडर पूर्ण रिकामे न झाल्यासारखे वाटणे.
• अचानक लघवी पूर्ण बंद होण्याचे वारंवार एपिसोड.
• युरिनरी कॅथेटरवर अवलंबित्व.
• ब्लॅडर नीट रिकामे न झाल्यामुळे पुन्हा पुन्हा युरिन इन्फेक्शन.
• अडथळ्यामुळे ब्लॅडर स्टोन.
• योग्य तपासणीनंतर लघवीत रक्त.
• पोस्ट-वॉइड रेसिड्युअल युरिन जास्त.
• अडथळ्यामुळे किडनीला सूज किंवा किडनीच्या कार्यात बदल.
• प्रोस्टेट औषधांचे दुष्परिणाम.
• झोप, प्रवास, काम किंवा दैनंदिन आरामावर परिणाम करणारी लक्षणे.

निर्णय फक्त प्रोस्टेटच्या आकारावर घेतला जात नाही. लहान प्रोस्टेटही तीव्र अडथळा निर्माण करू शकते आणि मोठ्या प्रोस्टेटला प्रत्येकवेळी शस्त्रक्रिया लागतेच असे नाही. लक्षणे, लघवीचा प्रवाह, रेसिड्युअल युरिन, प्रोस्टेटची रचना, किडनीचे कार्य, PSA आणि एकूण वैद्यकीय वैद्यकीय योग्यता यांचा विचार केला जातो.

औषधे सुरू ठेवण्यापेक्षा बायपोलर TURP कधी चांगली?

औषधे प्रोस्टेटचा मार्ग शिथिल करू शकतात किंवा हळूहळू प्रोस्टेटचा आकार कमी करू शकतात. अनेक पुरुषांना त्यांचा फायदा होतो. पण अडथळा प्रगत अवस्थेत असेल तर औषधे अपुरी पडू शकतात.

पुढील परिस्थितीत शस्त्रक्रिया अधिक योग्य ठरू शकते:

• पूर्वी युरिनरी रिटेन्शन झालेले असणे.
• वारंवार कॅथेटर घालावा लागणे.
• ब्लॅडर नीट रिकामे न होणे.
• पुरेसा काळ योग्य औषधे घेऊनही फारसा आराम न मिळणे.
• चक्कर, अशक्तपणा, BP कमी किंवा लैंगिक दुष्परिणाम सहन न होणे.
• वारंवार इन्फेक्शन, रक्तस्राव, ब्लॅडर स्टोन किंवा किडनीवर बॅक-प्रेशर.
• फायदे आणि धोके समजून घेतल्यानंतर अधिक निश्चित उपाय हवा असणे.

TURP प्रत्येक युरिनरी लक्षण बरे करत नाही. वारंवार लघवीचे मुख्य कारण डायबेटीस, संध्याकाळी जास्त द्रवपदार्थ, झोपेचा त्रास, ओव्हरअॅक्टिव्ह ब्लॅडर किंवा युरिन इन्फेक्शन असेल तर त्यावर स्वतंत्र उपचार लागू शकतात.

बायपोलर TURP कोणासाठी योग्य नसेल?

बायपोलर TURP अनेक पुरुषांसाठी उपयुक्त आहे; पण प्रत्येकासाठी सर्वोत्तम शस्त्रक्रिया नाही.

पुढील परिस्थितीत ती योग्य नसू शकते:

• प्रोस्टेट खूप मोठे असून HoLEP किंवा बायपोलर एन्युक्लिएशनसारखी एन्युक्लिएशन पद्धत अधिक योग्य असणे.
• मुख्य समस्या प्रोस्टेट अडथळ्यापेक्षा ब्लॅडरचा स्नायू कमकुवत असणे.
• वारंवार लघवीचे मुख्य कारण ओव्हरअॅक्टिव्ह ब्लॅडर, डायबेटीस, झोपेचा त्रास किंवा जास्त द्रवपदार्थ असणे.
• सक्रिय युरिन इन्फेक्शन असून शस्त्रक्रियेपूर्वी त्यावर उपचार आवश्यक असणे.
• त्या वेळी अॅनेस्थेशियासाठी वैद्यकीयदृष्ट्या योग्य नसणे.
• ब्लड थिनर्स सुरक्षितपणे हाताळता न येणे आणि दुसरी पद्धत अधिक योग्य असणे.
• इजॅक्युलेशन जपणे रुग्णासाठी अत्यंत महत्त्वाचे असणे, कारण TURPनंतर ड्राय ऑर्गॅझम सामान्य आहे.

म्हणूनच शस्त्रक्रियेपूर्वीची तपासणी महत्त्वाची आहे. शस्त्रक्रिया फक्त प्रोस्टेटच्या आकाराला नव्हे तर रुग्णाला जुळणारी असावी.

बायपोलर TURP विरुद्ध पारंपरिक मोनोपोलर TURP

मोनोपोलर आणि बायपोलर TURP दोन्हींचे उद्दिष्ट अडथळा निर्माण करणारे प्रोस्टेट ऊतक काढणे हेच आहे. मुख्य फरक वापरल्या जाणाऱ्या ऊर्जा प्रणाली आणि इरिगेशन फ्लुइडमध्ये आहे.

NICEच्या पुराव्यानुसार PLASMAसारख्या बायपोलर प्रणालींचे उपचारांचे परिणाम मोनोपोलर TURPसारखे असतात, पण TUR सिंड्रोमचा धोका, रक्त चढवण्याची गरज आणि रुग्णालयात राहण्याचा कालावधी कमी होऊ शकतो.

TUR सिंड्रोम म्हणजे काय?

TUR सिंड्रोम हा द्रव शोषला जाण्याशी संबंधित दुर्मिळ पण गंभीर समस्या आहे. ती मुख्यतः नॉन-सलाईन इरिगेशन वापरणाऱ्या जुन्या मोनोपोलर TURPमध्ये दिसत असे. रक्तातील सोडियम कमी होणे, गोंधळ, मळमळ, BPमध्ये बदल आणि गंभीर गुंतागुंत होऊ शकते.

बायपोलर TURPमध्ये सलाईन इरिगेशन वापरले जाते, त्यामुळे हा धोका मोठ्या प्रमाणात कमी होतो. हा बायपोलर TURPचा महत्त्वाचा फायदा आहे.

बायपोलर TURP विरुद्ध HoLEP आणि लेझर शस्त्रक्रिया

रुग्ण अनेकदा विचारतात, “TURP करू की लेझर?”

योग्य उत्तर आहे: परिस्थितीवर अवलंबून आहे.

EAU मार्गदर्शक सूचनांनुसार मध्यम ते तीव्र लक्षणे आणि साधारण 30-80 mL प्रोस्टेट असलेल्या पुरुषांसाठी बायपोलर किंवा मोनोपोलर TURP हे प्रमाणित पर्याय आहेत. विशेषतः मोठ्या प्रोस्टेटमध्ये HoLEP उत्कृष्ट पर्याय असू शकते; मात्र उपलब्धता, खर्च, अॅनाटॉमी आणि सर्जनचा अनुभव महत्त्वाचा असतो.

अनेक पुरुषांसाठी बायपोलर TURP आजही व्यावहारिक, सिद्ध आणि प्रभावी शस्त्रक्रिया आहे.

बायपोलर TURP कशी केली जाते?

बायपोलर TURP सहसा स्पायनल किंवा जनरल अॅनेस्थेशियाखाली केली जाते.

सामान्य पायऱ्या पुढीलप्रमाणे:

1. अॅनेस्थेशिया दिला जातो.
2. लघवीच्या मार्गातून टेलिस्कोप आत नेला जातो.
3. ब्लॅडर आणि प्रोस्टेटचा मार्ग पाहिला जातो.
4. बायपोलर लूपने अडथळा निर्माण करणारे प्रोस्टेट ऊतक शेव्ह केले जाते.
5. रक्तस्रावाची ठिकाणे सील केली जातात.
6. प्रोस्टेटचे चिप्स धुवून बाहेर काढले जातात.
7. युरिनरी कॅथेटर ठेवला जातो.
8. लघवीत रक्त असल्यास ब्लॅडर इरिगेशन सुरू केले जाऊ शकते.

बाहेरून कोणताही चिरा नसतो. त्वचेवर टाके नसतात.

शस्त्रक्रियेनंतर प्रोस्टेटच्या आतील भागावर ताजी कच्ची जखम असते, म्हणून कॅथेटर महत्त्वाचा असतो. त्यातून लघवी सतत बाहेर येते आणि रक्तमिश्रित लघवी किंवा गुठळ्या साफ होण्यास मदत होते.

कॅथेटरवर अवलंबून असलेल्या रुग्ण आणि कुटुंबीयांसाठी

अनेक वयस्क पुरुष वारंवार युरिनरी रिटेन्शन झाल्यानंतर किंवा काही दिवस/आठवडे कॅथेटरसह राहिल्यानंतर शस्त्रक्रियेसाठी येतात. कुटुंबीयांचा सामान्य प्रश्न असतो: “शस्त्रक्रियेनंतर त्यांना पुन्हा नैसर्गिकरीत्या लघवी होईल का?”

अनेक रुग्णांमध्ये बायपोलर TURP अडथळा दूर करून कॅथेटरमुक्त लघवी करण्यास मदत करते. मात्र निकाल ब्लॅडरच्या ताकदीवरही अवलंबून असतो. ब्लॅडर दीर्घकाळ खूप ताणला गेला असेल तर बरे होण्यास वेळ लागू शकतो. पहिल्यांदा कॅथेटर काढल्यानंतर काही रुग्णांना तात्पुरता पुन्हा कॅथेटर लागू शकतो.

याचा अर्थ नेहमी शस्त्रक्रिया अपयशी झाली असा नसतो. अनेकदा ब्लॅडरला वेळ, इन्फेक्शनचे नियंत्रण, पुनर्तपासणी आणि कधी ब्लॅडरला मदत करणारे उपचार आवश्यक असतात.

शस्त्रक्रियेला किती वेळ लागतो?

शस्त्रक्रियेचा वेळ प्रोस्टेटचा आकार, रक्तस्राव, अॅनाटॉमी, सर्जनचा अनुभव, कॅथेटर आणि इन्फेक्शनच्या इतिहासावर अवलंबून असतो.

अनेक TURP शस्त्रक्रियांना साधारण 45-90 मिनिटे लागतात. मोठ्या प्रोस्टेटमध्ये अधिक वेळ लागू शकतो. ग्रंथी फार मोठी असेल तर स्टँडर्ड TURPऐवजी HoLEP, बायपोलर एन्युक्लिएशन किंवा दुसरी प्रक्रिया सुचवली जाऊ शकते.

बायपोलर TURPनंतर रुग्णालयात राहण्याचा कालावधी आणि कॅथेटर

रुग्णालयात साधारण 1-3 दिवस राहावे लागू शकते; हा कालावधी व्यक्तीनुसार बदलतो.

लघवी पुरेशी स्वच्छ झाल्यावर आणि सुरक्षित वाटल्यावर कॅथेटर काढला जातो. काही रुग्णांना लगेच चांगली लघवी होते; काहींना काही काळ जळजळ, अचानक लघवी किंवा तात्पुरती लघवी गळू शकते.

रिटेन्शनमुळे ब्लॅडर आठवडे किंवा महिने अतिताणलेले असेल तर त्याचा स्नायू कमकुवत असू शकतो. अशा रुग्णांमध्ये कॅथेटर काढण्यास जास्त वेळ लागू शकतो किंवा तात्पुरता पुन्हा कॅथेटर लागू शकतो.

बायपोलर TURPचे फायदे

अपेक्षित फायदे पुढीलप्रमाणे:

• लघवीची धार अधिक जोरदार होणे.
• जोर लावण्याची गरज कमी.
• ब्लॅडर अधिक चांगले रिकामे होणे.
• अनेक पुरुषांमध्ये कॅथेटरवरील अवलंबित्व कमी.
• अनेक रुग्णांमध्ये रात्री शौचालयात जाण्याची संख्या कमी.
• वारंवार युरिनरी रिटेन्शनचा धोका कमी.
• अडथळ्यामुळे ब्लॅडरवरील दाब कमी.
• अडथळ्याचा किडनीवर परिणाम होत असल्यास किडनीचे संरक्षण.
• हिस्टोपॅथॉलॉजीसाठी ऊतक उपलब्ध होणे.

बहुतेक पुरुषांना लघवीची धार लवकर सुधारल्याचे जाणवते. ब्लॅडर काही आठवडे चिडलेला राहू शकतो, त्यामुळे वारंवारता आणि अचानक लघवी सुधारायला जास्त वेळ लागू शकतो.

बायपोलर TURPचे धोके आणि दुष्परिणाम

बायपोलर TURP सामान्य आणि प्रभावी शस्त्रक्रिया आहे; तरी ती शस्त्रक्रियाच आहे. संभाव्य धोके:

• लघवीत रक्त.
• लघवी करताना जळजळ.
• तात्पुरती अचानक आणि वारंवार लघवी.
• युरिन इन्फेक्शन.
• गुठळ्यांमुळे लघवी अडून ब्लॅडर वॉशची गरज.
• क्वचित रक्तस्रावामुळे रक्त चढवावे लागू शकते.
• तात्पुरती लघवी गळणे.
• कॅथेटर काढल्यानंतर लघवी न होणे.
• युरेथ्रल स्ट्रिक्चर, म्हणजे लघवीचा मार्ग अरुंद होणे.
• ब्लॅडर नेक अरुंद होणे.
• भविष्यात पुन्हा शस्त्रक्रिया लागू शकणे.
• अॅनेस्थेशियाशी संबंधित धोके.

दीर्घकालीन सर्वात सामान्य परिणामांपैकी एक म्हणजे रेट्रोग्रेड इजॅक्युलेशन किंवा ड्राय ऑर्गॅझम. वीर्य पेनिसमधून बाहेर येण्याऐवजी ब्लॅडरमध्ये मागे जाते. ते सहसा हानिकारक नसते, पण फर्टिलिटीवर परिणाम होऊ शकतो. MedlinePlusनुसार TURPनंतर वीर्य कमी किंवा अजिबात बाहेर न येणे कायमचे राहू शकते आणि नैसर्गिकरीत्या पिता होण्यात अडथळा येऊ शकतो.

इरेक्शनची समस्या होऊ शकते; पण TURP ही मुख्यतः इरेक्शनच्या नसांवर केली जाणारी शस्त्रक्रिया नाही. धोका वय, डायबेटीस, रक्तवाहिन्यांचे आरोग्य, धूम्रपान, टेस्टोस्टेरोनची स्थिती, औषधे आणि शस्त्रक्रियेपूर्वीच्या इरेक्टाइल फंक्शनवर अवलंबून असतो.

बायपोलर TURPबद्दल गैरसमज आणि तथ्ये

बायपोलर TURPनंतर बरे होणे

बरे होण्याची प्रक्रिया टप्प्याटप्प्याने होते.

MedlinePlusनुसार अनेक रुग्ण TURPनंतर साधारण 3-6 आठवड्यांत बहुतेक नेहमीच्या क्रियांकडे परततात.

TURPनंतर काय सामान्य?

बरे होताना पुढील गोष्टी सामान्य असू शकतात:

• लघवीत थोडे रक्त.
• लघवी करताना जळजळ.
• अचानक तीव्र लघवी लागणे.
• वारंवार लघवी.
• कधीकधी छोट्या गुठळ्या.
• शौचालयापर्यंत पोहोचण्यापूर्वी तात्पुरती लघवी गळणे.
• हालचाल वाढवल्यानंतर पुन्हा थोडे रक्त दिसणे.

लक्षणे हळूहळू सुधारायला हवीत. सुधारण्याऐवजी वाढत असतील तर युरोलॉजिस्टशी संपर्क साधा.

बायपोलर TURPनंतर पुनर्तपासणी

पुनर्तपासणीत सहसा पुढील गोष्टी पाहिल्या जातात:

• लघवीचा प्रवाह.
• जळजळ किंवा इन्फेक्शनची लक्षणे.
• रक्तस्राव.
• पोस्ट-वॉइड रेसिड्युअल युरिन.
• प्रोस्टेट चिप्सचा हिस्टोपॅथॉलॉजी अहवाल.
• औषधे बंद करता येतील का.
• कायम अचानक लघवी, लघवी गळणे किंवा लैंगिक चिंता.

यशस्वी TURPनंतर अनेक पुरुषांना प्रोस्टेट शिथिल करणारी औषधे बंद करता येतात; मात्र हा निर्णय युरोलॉजिस्टने घ्यावा. अचानक लघवी कायम असल्यास काही रुग्णांना तात्पुरती ब्लॅडर शांत करणारी औषधे लागू शकतात.

लघवीची धार कमी, रात्री वारंवार लघवी, युरिनरी रिटेन्शन, कॅथेटरवर अवलंबित्व किंवा औषधांनी फायदा होत नसेल तर बायपोलर TURP योग्य आहे का हे युरोलॉजी तपासणीत ठरवता येते.

सुचवलेली अंतर्गत लिंक: वाढलेले प्रोस्टेट / बीपीएच उपचार

सल्लामसलतीसाठी सोबत आणायची यादी

प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेच्या सल्लामसलतीसाठी पुढील कागदपत्रे आणा:

• पोस्ट-वॉइड रेसिड्युअल युरिनसह USG KUB/प्रोस्टेट अहवाल.
• PSA अहवाल.
• युरिन रूटीन आणि युरिन कल्चर.
• सिरम क्रिएटिनिन आणि किडनीच्या कार्याची तपासणी्स.
• केली असल्यास युरोफ्लोमेट्री अहवाल.
• सध्याची प्रोस्टेट औषधे.
• असल्यास ब्लड थिनरची माहिती.
• कॅथेटर असेल/होता तर कॅथेटर घातल्याची नोंद किंवा रुग्णालयातील उपचारांचा सारांश.
• डायबेटीस, BP, हृदयविकार आणि अॅनेस्थेशिया संबंधित कागदपत्रे.
• असल्यास पूर्वीची प्रोस्टेट बायोप्सी, MRI किंवा कॅन्सर तपासणीचे अहवाल.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न (FAQs)

संबंधित वाचन

• प्रोस्टेट वाढ / बीपीएच: लक्षणे, कारणे आणि उपचार
• वाढलेल्या प्रोस्टेटसाठी शस्त्रक्रिया कधी आवश्यक?
• TURP शस्त्रक्रिया: प्रक्रिया, बरे होण्याचा कालावधी आणि धोके
• TURP विरुद्ध HoLEP: कोणती चांगली?
• HoLEP शस्त्रक्रिया: प्रक्रिया, बरे होण्याचा कालावधी आणि फायदे
• TURPनंतर कॅथेटर
• TURPनंतर रक्तस्राव: काय सामान्य?
• प्रोस्टेट शस्त्रक्रियेनंतर रेट्रोग्रेड इजॅक्युलेशन
• वाढलेले प्रोस्टेट / बीपीएच उपचार
• युरोलॉजिस्ट कन्सल्टेशन

संदर्भ

• European Association of Urology: Guidelines on management of non-neurogenic male LUTS.
• NICE: PLASMA system for bipolar transurethral resection and haemostasis of the prostate.
• British Association of Urological Surgeons: TURP for benign disease patient information.
• MedlinePlus: TURP discharge and recovery guidance.