युरिन इन्फेक्शनसोबत स्टोन युरिन फ्लो ब्लॉक करत असेल तर तो धोकादायक होऊ शकतो. इन्फेक्टेड युरिन किडनी किंवा युरेटर स्टोनच्या वर अडकले तर बॅक्टेरिया आणि प्रेशर लवकर वाढू शकतात. त्यामुळे किडनी इन्फेक्शन, किडनीमध्ये पस, किडनी डॅमेज किंवा युरोसेप्सिस—म्हणजे इन्फेक्शन रक्तात पसरणे—होऊ शकते. स्टोनसोबत ताप, थंडी वाजणे, उलट्या, अशक्तपणा, गोंधळ किंवा युरिन आउटपुट कमी होणे हा रुटीन स्टोन अटॅक नाही. अर्जंट मेडिकल केअर आवश्यक आहे. काही रुग्णांना अँटिबायोटिक्ससोबत डीजे स्टेंट किंवा नेफ्रोस्टॉमी ट्यूबने इमर्जन्सी ड्रेनेजची गरज पडते. EAU गाईडलाईन्सनुसार यूटीआयची चिन्हे किंवा युरिन न होणे यांसह ऑब्स्ट्रक्टेड किडनी ही युरोलॉजिकल इमर्जन्सी आहे.

“युरिन इन्फेक्शनसोबत स्टोन” म्हणजे काय?

याचा अर्थ व्यक्तीला किडनी स्टोन किंवा युरेटर स्टोनसोबत युरिनरी इन्फेक्शनची चिन्हे आहेत.

ही पुढीलप्रमाणे दिसू शकतात:

• युरिन करताना जळजळ.
• वारंवार युरिन होणे.
• ताप किंवा थंडी वाजणे.
• क्लाउडी, गडद, रक्तमिश्रित किंवा दुर्गंधीयुक्त लघवी.
• युरिन रुटीन टेस्टमध्ये पस सेल्स.
• पॉझिटिव्ह युरिन कल्चर.
• वाढलेला डब्ल्यूबीसी काउंट किंवा सीआरपी.
• किडनी फंक्शन प्रभावित असल्यास वाढलेले क्रिएटिनिन.

छोटा, नॉन-ब्लॉकिंग स्टोनसोबत सौम्य युरिन इन्फेक्शन काही वेळा औषधे आणि फॉलो-अपने मॅनेज करता येते. पण स्टोन युरिन फ्लो ब्लॉक करत असेल आणि त्याच्या वरचे युरिन इन्फेक्टेड असेल तर स्थिती लवकर गंभीर होऊ शकते.

याला इन्फेक्टेड ऑब्स्ट्रक्टेड किडनी म्हणतात.

युरिन इन्फेक्शनसोबत स्टोनची लक्षणे

किडनी स्टोनमुळे पाठी, बाजू, खालच्या पोटात किंवा जांघेत तीव्र दुखणे, लघवीत रक्त, वारंवार लघवी, लघवी करताना दुखणे, लघवी न होणे किंवा फार कमी होणे आणि क्लाउडी/दुर्गंधीयुक्त लघवी होऊ शकते. NIDDK अशी लक्षणे असल्यास लवकर केअर घेण्याचा सल्ला देते, कारण ती स्टोन किंवा अधिक गंभीर समस्येचे लक्षण असू शकतात.

इन्फेक्शन सूचित करणारी लक्षणे:

• ताप.
• थंडी वाजणे किंवा कापरे.
• बर्निंग युरिन.
• ढगाळ किंवा दुर्गंधीयुक्त युरिन.
• नॉशिया किंवा व्हॉमिटिंग.
• तीव्र अशक्तपणा.
• वेगवान पल्स.
• युरिन कमी होणे.
• गुंगी किंवा गोंधळ.

युरिन इन्फेक्शनसोबत स्टोनचे निदान कसे केले जाते?

युरोलॉजिस्ट दोन गोष्टी तपासतो:

१. इन्फेक्शन आहे का?

२. युरिन ब्लॉक आहे का?

दोन्ही उत्तरं महत्त्वाची आहेत. ब्लॉकेज नसलेले इन्फेक्शन आणि ब्लॉकेजसोबतचे इन्फेक्शन यांची ट्रीटमेंट वेगळी असते.

युरिन रुटीन आणि मायक्रोस्कोपी

ही टेस्ट पस सेल्स, रेड ब्लड सेल्स, बॅक्टेरिया, नायट्राइट्स आणि इतर इन्फेक्शन मार्कर्स तपासते.

युरिन कल्चर

युरिन कल्चर बॅक्टेरिया ओळखते आणि योग्य अँटिबायोटिक निवडण्यास मदत करते. शक्य असल्यास अँटिबायोटिक्स सुरू करण्यापूर्वी, विशेषतः ताप किंवा रकरंट इन्फेक्शन असल्यास, कल्चर पाठवणे चांगले.

ब्लड टेस्ट्स

सामान्य टेस्ट्स:

• सीबीसी.
• क्रिएटिनिन.
• इलेक्ट्रोलाइट्स.
• सीआरपी.
• ब्लड शुगर.
• ताप किंवा सेप्सिसचा संशय असल्यास ब्लड कल्चर.

अल्ट्रासाऊंड केयूबी

अल्ट्रासाऊंड हायड्रोनेफ्रोसिस, किडनीची सूज, मोठे स्टोन आणि ब्लॅडरमधील युरिन दाखवण्यास मदत करते.

सीटी केयूबी

सीटी KUB स्टोनचा साईज, लोकेशन आणि ऑब्स्ट्रक्शन अधिक स्पष्ट दाखवते. तीव्र दुखणे, डायग्नोसिसबाबत अनिश्चितता किंवा सर्जरीची शक्यता असताना ती विशेष उपयोगी असते. EAU नुसार अॅक्यूट फ्लॅंक पेनमध्ये स्टोन डायग्नोसिस कन्फर्म करण्यासाठी नॉन-कॉन्ट्रास्ट सीटी वापरली जाते आणि ती जुन्या IVUपेक्षा अधिक अचूक आहे.

युरिन इन्फेक्शनसोबत स्टोनची ट्रीटमेंट

ट्रीटमेंट रुग्णाची स्थिती, ताप, ब्लड प्रेशर, किडनी फंक्शन, युरिन कल्चर, स्टोनचा साईज, लोकेशन आणि युरिन ब्लॉक आहे का यावर अवलंबून असते.

डीजे स्टेंट विरुद्ध नेफ्रोस्टॉमी: फरक काय?

EAU नुसार युरेटेरिक स्टेंट आणि पर्क्युटेनियस नेफ्रोस्टॉमी कॅथेटर हे दोन्ही रेनल कलेक्टिंग सिस्टिमच्या डिकम्प्रेशनसाठी प्रभावी पर्याय आहेत.

अँटिबायोटिक्स पुरेसे आहेत का?

अँटिबायोटिक्स आवश्यक आहेत; पण इन्फेक्टेड ऑब्स्ट्रक्टेड किडनीमध्ये ब्लॉक युरिन ड्रेन न केल्यास ते एकटे पुरेसे नसू शकतात.

म्हणून काही रुग्ण डीजे स्टेंट किंवा नेफ्रोस्टॉमी ड्रेनेजनंतरच चांगले सुधारतात. ड्रेनेजनंतर युरिन किंवा ब्लड कल्चर रिपोर्टनुसार अँटिबायोटिक्स बदलले जाऊ शकतात.

स्टोन पेनसोबत ताप असल्यास उरलेले जुने अँटिबायोटिक्स स्वतःहून घेऊ नका. त्यामुळे योग्य ट्रीटमेंट उशिरा होऊ शकते, कल्चर रिपोर्टवर परिणाम होऊ शकतो आणि इन्फेक्शन वाढू शकते.

स्टोन कधी काढला जातो?

अनेक प्रकरणांत स्टोन नंतर काढला जातो, जेव्हा:

• ताप उतरतो.
• ब्लड प्रेशर आणि पल्स स्थिर असतात.
• डब्ल्यूबीसी काउंट आणि सीआरपी सुधारतात.
• क्रिएटिनिन सुधारते.
• युरिन कल्चर कंट्रोलमध्ये येते.
• रुग्ण अॅनेस्थेशियासाठी फिट असतो.

डिफिनिटिव्ह ट्रीटमेंटमध्ये पुढील पर्याय असू शकतात:

• युरेटर स्टोनसाठी यूआरएसएल.
• निवडक किडनी किंवा अपर युरेटर स्टोनसाठी आरआयआरएस.
• मोठ्या किडनी स्टोनसाठी पीसीएनएल.
• निवडक स्टोनसाठी मिनी-पीसीएनएल.
• निवडक नॉन-इमर्जन्सी स्टोनमध्ये ईएसडब्ल्यूएल.

अॅक्टिव्ह इन्फेक्शनदरम्यान तात्काळ स्टोन रिमूव्हल साधारणपणे टाळले जाते, जोपर्यंत विशिष्ट परिस्थितीत युरोलॉजिस्टला ते सुरक्षित वाटत नाही.

डीजे स्टेंट किंवा नेफ्रोस्टॉमीनंतर काय नॉर्मल आहे?

ड्रेनेजनंतर ताप आणि दुखणे अनेकदा सुधारतात, पण रिकव्हरी इन्फेक्शनच्या तीव्रतेवर अवलंबून असते.

डीजे स्टेंटनंतर पुढील लक्षणे होऊ शकतात:

• सौम्य बर्निंग युरिन.
• वारंवार युरिन होणे.
• अचानक युरिनची तीव्र इच्छा.
• युरिनमध्ये सौम्य रक्त.
• फ्लॅंक किंवा ब्लॅडर डिसकम्फर्ट.

नेफ्रोस्टॉमीनंतर पुढील गोष्टी असू शकतात:

• युरिन बॅगमध्ये ड्रेन होणे.
• पाठीला सौम्य अस्वस्थता.
• ड्रेसिंग केअरची गरज.
• ट्यूब ओढली किंवा वाकली जाणार नाही याची काळजी.

सतत ताप, वाढते दुखणे, कमी युरिन आउटपुट, गोंधळ, श्वास लागणे किंवा तीव्र अशक्तपणा असल्यास अर्जंट रिअसेसमेंट आवश्यक आहे.

युरिन इन्फेक्शनसोबत स्टोन पुन्हा होऊ शकतो का?

हो. पुढील परिस्थितीत रकरन्सची शक्यता वाढते:

• स्टोन फ्रॅगमेंट्स राहतात.
• हायड्रेशन कमी असते.
• डायबेटीस कंट्रोलमध्ये नसतो.
• यूटीआय वारंवार होतो.
• स्टोन इन्फेक्शन-रिलेटेड असतो.
• अॅनाटॉमिकल ब्लॉकेज असते.
• फॉलो-अप चुकतो.
• डीजे स्टेंट विसरला जातो किंवा वेळेवर काढला जात नाही.

प्रिव्हेन्शनमध्ये स्टोन अॅनालिसिस, फॉलो-अप इमेजिंग, युरिन कल्चर, रकरंट प्रकरणांत मेटाबॉलिक स्टोन इव्हॅल्युएशन, पुरेसे फ्लुइड्स, डायबेटीस कंट्रोल आणि स्टेंट वेळेवर काढणे यांचा समावेश होऊ शकतो.

युरोलॉजिस्टचे इव्हॅल्युएशन कधी घ्यावे?

स्टोन पेनसोबत ताप, थंडी वाजणे, उलट्या, लघवीत जळजळ, युरिनमध्ये पस सेल्स किंवा हायड्रोनेफ्रोसिस असल्यास घरी थांबू नका. वेळेवर युरोलॉजी इव्हॅल्युएशन आवश्यक आहे.

लवकर इव्हॅल्युएशनमुळे औषधे, अॅडमिशन, आयव्ही अँटिबायोटिक्स, अर्जंट डीजे स्टेंटिंग, नेफ्रोस्टॉमी ड्रेनेज किंवा प्लॅन्ड स्टोन रिमूव्हल यापैकी काय आवश्यक आहे ते ठरवता येते.

कन्सल्टेशनसाठी काय आणावे?

सोबत आणा:

• यूएसजी KUB रिपोर्ट आणि फिल्म्स.
• सीटी KUB रिपोर्ट आणि इमेजेस, केले असल्यास.
• युरिन रुटीन रिपोर्ट.
• युरिन कल्चर रिपोर्ट.
• सीबीसी, क्रिएटिनिन, सीआरपी आणि इलेक्ट्रोलाइट्स.
• असल्यास फीव्हर चार्ट.
• सध्या घेत असलेले अँटिबायोटिक्स आणि पेनकिलर्स.
• डायबेटिस, बीपी, हार्ट किंवा किडनी डिसीजचे रिपोर्ट्स.
• पूर्वीच्या स्टोन सर्जरीचे रेकॉर्ड्स.
• आधीच ठेवला असल्यास डीजे स्टेंट किंवा नेफ्रोस्टॉमीची माहिती.
• पूर्वीच्या अॅडमिशनच्या डिस्चार्ज समरीज.

वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न

संबंधित वाचन

• स्टॅगहॉर्न किडनी स्टोन: लक्षणे आणि ट्रीटमेंट
• हायड्रोनेफ्रोसिससोबत स्टोन: त्याचा अर्थ काय?
• किडनी स्टोनसाठी डीजे स्टेंट: का ठेवला जातो?
• इन्फेक्टेड किडनी स्टोनसाठी इमर्जन्सी डीजे स्टेंटिंग
• किडनी स्टोनसाठी नेफ्रोस्टॉमी ट्यूब: पेशंट गाइड
• किडनी स्टोन ट्रीटमेंट
• आरआयआरएस सर्जरी

रेफरन्सेस

• European Association of Urology. EAU Guidelines on Urolithiasis: obstructed kidney with infection, urgent decompression, antibiotics and delayed definitive stone treatment https://uroweb.org/guidelines/urolithiasis/chapter/guidelines
• NICE. Pyelonephritis acute antimicrobial prescribing: referral for sepsis/high-risk situations and antibiotic considerations https://www.nice.org.uk/guidance/ng111/chapter/recommendations
• NIDDK. Symptoms and causes of kidney stones https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/kidney-stones/symptoms-causes
• NIDDK. Symptoms and causes of kidney infection, including sepsis warning signs https://www.niddk.nih.gov/health-information/urologic-diseases/kidney-infection-pyelonephritis/symptoms-causes